steenrode heidelibelklein koolwitje op sleedoornheideblauwtjedistelvlinder op kattenstaart
De Vlinderstichting beschermt vlinders en libellen in Nederland. Helpt u ook mee?

Nieuws

6 augustus 2009

Let op bandheidelibellen

De bandheidelibel is een mobiele soort die snel profiteert van nieuwe geschikte omstandigheden. Voor 1980 was deze opvallende libel nog nooit in Nederland gezien. Inmiddels heeft hij zich sterk uitgebreid en in delen van Noord-Brabant en Overijssel is hij zelfs vrij algemeen.

De bandheidelibel heeft een onmiskenbare vleugeltekening: in de tophelft van iedere vleugel loopt een donkerbruine dwarsband. In Noordwest-Europa komen geen andere libellen voor met een vergelijkbare vleugeltekening. Uitgekleurde mannetjes (foto direct hieronder) krijgen een dieprood achterlijf en prachtig opvallende rode pterostigma’s (dat zijn de langwerpige vlekjes aan de bovenrand van de vleugel). Jonge mannetjes lijken qua lichaamskleur op vrouwtjes, die een geelachtig achterlijf hebben dat later bruin wordt. De onderzijde van het achterlijf is meestal zwart, vaak in zijaanzicht nog zichtbaar als een zwarte streep. Bij de vrouwtjes (foto onder volgende alinea) zijn de pterostigma’s opvallend crèmekleurig.

De bandheidelibel heeft een eenjarige levenscyclus en overwintert als ei. De eieren komen in het voorjaar uit, waarna de larven zich snel ontwikkelen. Uitsluipen vindt plaats vanaf half juni tot begin september, met een piek eind juli en begin augustus. Het uitsluipen gebeurt soms sterk geconcentreerd, waardoor tijdelijk een grote hoeveelheid verse libellen rond het water aanwezig kan zijn. Jonge libellen vliegen weg van het water en zijn dan meestal te vinden in ruige graslanden, waar ze ondanks hun gebandeerde vleugels verbluffend weinig opvallen. In de ruige vegetatie jagen ze en overnachten ze. Geslachtsrijpe dieren keren terug naar het water, de mannetjes eerder dan de vrouwtjes. De mannetjes vliegen door de oevervegetatie op zoek naar vrouwtjes en gaan daarbij vaak zitten. Ze gedragen zich niet territoriaal. De eitjes worden in vlucht aan het wateroppervlak afgestreken, op plaatsen met veel waterplanten. Aanvankelijk gebeurt dit door het vrouwtje en mannetje samen in tandemhouding, maar al snel gaat het vrouwtje alleen verder.



Voor 1980 kwam deze soort niet in Nederland voor. In de tachtiger jaren was hij alleen aanwezig op de grens van Noord-Brabant en Limburg, maar inmiddels zijn ook grote delen van Overijssel ’veroverd’. De meeste waarnemingen van de bandheidelibel komen momenteel uit Noord-Brabant, Midden-Limburg, Overijssel en Zuid-Drenthe. De laatste jaren duikt de soort op meer plaatsen op en zwervende libellen zijn de komende weken overal te verwachten.

Tekst en foto: Kars Veling, De Vlinderstichting
 
Kijk voor meer nieuws in het nieuwsarchief »

Ook op de hoogte blijven van het nieuws van De Vlinderstichting?
Word dan lid van de nieuwsbrief!


Of abonneer je op onze RSS-feed.


| |
De Vlinderstichting beschermt vlinders en libellenOp Vlindernet vind je alles over vlindersOp Libellennet vind je alles over libellen