steenrode heidelibelklein koolwitje op sleedoornheideblauwtjedistelvlinder op kattenstaart
De Vlinderstichting beschermt vlinders en libellen in Nederland. Helpt u ook mee?

Nieuws

4 mei 2016

Oranjetipje niet eenkennig


Mannetje oranjetipje drinkend op pinksterbloem (foto: Kars Veling)
Er zijn vlinders die helemaal gespecialiseerd zijn op één plantensoort. Zonder die plant kunnen ze niet overleven. Het oranjetipje, die nu volop vliegt, is minder eenkennig, maar de rups stelt wel degelijk eisen aan de voedselplant. De komende weken worden de eitjes afgezet en als u weet waarop te letten, zijn deze goed te vinden.

Oranjetipje en pinksterbloem zijn een bekende combinatie. Die prachtig roze graslandplant is dan ook een belangrijke voedselplant voor de rupsen van oranjetipjes. Ze eten niet de hele plant, maar zijn gespecialiseerd op het zaad. Dat zaad zit bij pinksterbloem in zogenaamde hauwtjes. Dit zijn smalle, langwerpige zaaddozen. Vrouwtje zetten hun eitjes af op planten die nog geen zaad hebben, maar wel veel bloemen en bloemknoppen.

Aan het gekromde achterlijf zie je dat dit vrouwtje bezig is met ei-afzet, hier op witte krodde, ook een kruisbloemige (foto: Kars Veling)
Je ziet aan het gedrag van een vrouwtje of ze eitjes zal gaan afzetten. Ze heeft dan een zoekende vlucht en gaat regelmatig op planten zitten om te controleren of ze geschikt zijn. Als je dat ‘waardplantzoekgedrag’ ziet hoef je meestal niet lang te wachten voordat je een eitje kunt vinden. Blijft zo’n vrouwtje namelijk vrij lang zitten dan is ze waarschijnlijk bezig met het afzetten. Als je goed kijkt zie je ook dat haar achterlijf gekromd is en met een beetje geluk zie je zelfs het eitje verschijnen. Een verrekijker die dichtbij scherp kan stellen komt dan goed van pas. Het ei is wit als het wordt afgezet, maar van oranjetipje wordt deze vrij snel prachtig oranje.
 
Het eitje is wit als het wordt afgezet, maar kleurt snel oranje (foto: Kars Veling)
Hoewel oranjetipjes vaak eitjes afzetten op pinksterbloem is dit zeker niet de enige waardplant. Ze kunnen allerlei kruisbloemigen gebruiken. Look zonder look is ook een hele bekende en veel gebruikte, maar in tuinen kun je ook eitjes en/of rupsen vinden op damastbloem en judaspenning. De rupsen eten daar ook van de zaaddozen en dus de penningen van de laatstgenoemde. Hier zie je de vraat heel goed. Er zijn tientallen kruisbloemigen die door oranjetipjes gebruikt worden, maar de overleving van de rupsen is wel het grootst op pinksterbloem en look zonder look. Het is boeiend om de komende weken eens goed op te letten en wie weet ziet u, nu u het gedrag kent, een vrouwtje eitjes afzetten. Het is leuk om, als u de waarneming doorgeeft aan Waarneming of telmee, er dan even bij te vermelden op welke plant de eitjes werden afgezet.
 
Kijk voor meer nieuws in het nieuwsarchief »

Ook op de hoogte blijven van het nieuws van De Vlinderstichting?
Word dan lid van de nieuwsbrief!


Of abonneer je op onze RSS-feed.


| |
De Vlinderstichting beschermt vlinders en libellenOp Vlindernet vind je alles over vlindersOp Libellennet vind je alles over libellen