Al een paar weken zien we flinke aantallen distelvlinders ons land binnenkomen. Deze trekvlinders komen vanuit het zuiden en verschijnen van jaar op jaar in zeer wisselende aantallen. Ze planten zich voort en in de zomer vliegen hun nakomelingen. Hoe gaat het verder dit jaar?
Het is altijd spannend. Zal het een goed distelvlinderjaar worden? Want de aantallen die we hier in Nederland zien, variëren enorm van jaar tot jaar. Het is onvoorstelbaar dat een vlinder duizenden kilometers aflegt. Door weer en wind, met alle gevaren van dien. Toch vliegen distelvlinders die afstanden. In het voorjaar komen ze vanuit Noord-Afrika naar onze streken, planten zich voort en sterven. De nakomelingen vertrekken weer om de terugtocht naar Afrika te ondernemen, soms in meerdere generaties.
Lange reis
De distelvlinders die we nu zien, hebben er dus al een flinke tocht op zitten. Dat zie je goed aan de vlinders. Ze zijn licht van kleur en vaak ook al flink beschadigd. Ook zijn ze vrij klein. De distelvlinders die nu in Nederland aankomen, gaan zich hier voortplanten. Er zijn al heel wat meldingen van ei-afzettende distelvlinders bij De Vlinderstichting binnengekomen. De nakomelingen van deze vlinders zullen in de loop van augustus uit de pop komen. Deze ‘autochtone’ vlinders zijn vaak groter dan de binnentrekkers – en ook dieper oranje van kleur.
Het is niet te voorspellen, maar als het meezit, zouden we er in de nazomer nog veel meer te zien krijgen dan nu het geval is. Plaatselijk worden er ook nu al veel gemeld. Zo werden er, tijdens een wandeling van 1 kilometer, bijna 300 genoteerd in een flextelling langs de dijk bij Everdingen. Ze zaten te drinken op de veel aanwezige knoopkruidplanten. Op Waarneming.nl stonden meldingen van meer dan 200 distelvlinders op een vogelakker in Noord-Holland, door waarnemer Otto de Vries, en 500 vlinders in Koggenland, ook Noord-Holland, door Ko van Gent.
Het verloop van de afgelopen vier invasiejaren van de distelvlinder. De paarse lijn is 2026. De grootste invasie was in 2009, dat is de groene lijn. (grafiek: Meetnet Vlinders)
De distelvlinders die straks uit de pop kruipen zijn vaak groter dan hun ouders – en ook dieper oranje van kleur.
Onvoorspelbaar
De vorige vier invasiejaren van distelvlinders waren 1996, 2003, 2009 en 2019. Als we de influx van dit jaar vergelijken met die andere invasies, dan was het begin wat eerder, met uitzondering van 2009. Het is weken eerder dan 2019, toen de vlinders door weersomstandigheden tijdens hun trektocht een stuk om moesten vliegen. Tot nu toe ligt de piek ruim onder die van de voorgaande invasies, maar dat komt ook door het zeer wisselvallige weer van de afgelopen week.
Hoe hoog de influxpiek dit jaar zal worden, is nu nog niet te zeggen. De piek in de zomer, dus de nakomelingen van de vlinders uit het zuiden, is altijd groter dan de voorjaarspiek. Bovendien zien we in de grafiek dat de hoogte van die voorjaarspiek weerspiegeld wordt in de zomergeneratie. Als je in het voorjaar zo’n vijf vlinders ziet tijdens één telling op een meetnetroute van een kilometer lang, dan zie je er in de zomer tweemaal zoveel. Tijdens de piek in het absolute topjaar 2009 waren dat er zelfs meer dan vijftien!
Trekvlinders: enkele reis
Hoewel het merendeel van de vlinders de winter hier doorbrengt, zijn er ook trekvlinders. Zij kunnen niet goed tegen vorst en vliegen naar zuidelijker streken, zoals Frankrijk, Portugal, Spanje of Marokko. Een individuele vlinder maakt een enkele reis: ze planten zich in Zuid-Europa voort en sterven vervolgens.
De nakomelingen komen in het voorjaar onze kant weer op. Begin mei bereiken de eerste trekvlinders Nederland. Zij leggen eitjes in Nederland gaan dan dood. Hun nakomelingen zijn tot ver in het najaar te zien: ze drinken nectar op bloemen die in het najaar bloeien, en maken zich klaar voor hun terugreis naar Zuid-Europa. De cirkel is rond: de nakomelingen van de ‘Nederlandse’ vlinders trekken op hun beurt weer naar het zuiden.
Lees meer over trekvlinders
Net als de distelvlinder is ook de kolibrievlinder een trekvlinder.
