Gevoelig

Grote beer

Arctia caja

Vliegtijd & gedrag

Begin juni-half september in één, soms twee generaties. De vlinders vliegen laat in de nacht en komen op licht. Bij verstoring tonen ze hun fel gekleurde achtervleugels en produceren ze een heldere gele vloeistof uit twee klieren vlak achter de kop.

Grote beer

Verspreiding in Nederland

Grote beer

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: september-juni. De soort overwintert als jonge rups. In het voorjaar kunnen de sterk behaarde rupsen zonnend of foeragerend worden waargenomen; als ze volgroeid zijn, vallen ze vaak op als ze met een opvallend grote snelheid een weg of pad oversteken, op zoek naar een plaats om zich te verpoppen. De verpopping vindt plaats in een los, met haren vermengd spinsel tussen de vegetatie op of vlak boven de grond.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 28-37 mm. Goed te herkennen aan het wit met donkerbruine patroon op de voorvleugel en de oranjerode achtervleugel met blauwzwarte vlekken. Zowel de kleur als het patroon zijn erg variabel.

Kenmerken rups

Tot 60 mm; lichaam bruinachtig zwart, bekleed met dichte haarborstels, die op kleine, verheven wratjes staan ingeplant; de haren op de rug en op de flanken boven de lijn van de spiracula zijn lang en zwart, met grijsachtig witte uiteinden; onder de spiracula kortere, roodachtig bruine haren; op de segmenten één en twee zijn alle haren roodachtig bruin; spiracula glanzend wit; kop glimmend zwart.

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Algemeen. Komt verspreid over het hele land voor. RL: gevoelig.

België

Vrij algemeen in het hele land. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Van het Iberisch schiereiland via West- en Midden-Europa en via de gematigde zone tot Oost-Azië en Noord-Amerika. De noordgrens loopt door Noord-Scandinavië en de zuidgrens door Zuid-Italië en de Peloponnesus tot Voor-Azië.

Habitat

Diverse open gebieden, waaronder duinen, open bossen, vochtige graslanden, moerassen, rivieroevers, parken en tuinen.

Bossen

Duinen

Graslanden

Moerassen

Open landschappen algemeen

Parken

Rivieroevers

Tuinen

Waardplanten

Diverse kruidachtige planten, waaronder brandnetel, weegbree, ossentong, paardenbloem en zuring; ook kruipwilg en allerlei gekweekte planten en struiken. In vochtige milieus is er sprake van een duidelijke voorkeur voor waterzuring.

Brandnetel

Ossentong

Paardenbloem

Weegbree

Wilg

Zuring

Benaming

  • Engelse naam Garden Tiger
  • Duitse naam Brauner Bär
  • Franse naam l’Écaille martre
    l’Écaille hérissonne
  • Oud Nederlandse naam bruine beervlinder
  • Synoniemen Chelonia caja

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
De aanduiding beer heeft deze soort gemeen met de grotere soorten uit de familie van de beervlinders (Arctiidae). De grote beer is van deze groep de grootste die in Nederland voorkomt. De naam beervlinders heeft deze familie te danken aan het uiterlijk van de rupsen die dicht behaard zijn en daardoor aan een beer doen denken.Christian Sepp (circa 1762) verwoordt de herkomst van de naam grote beer zo: ‘De Vlinder uit de Groote Beer-Rups. Ze worden doorgaans by onze Liefhebberen zo wel, als by die in andere Landen, Beeren, of Beer-Rupsen genoemd, om datze buiten gemeen veele en lange Hairen hebben en daarby van Couleur bruin zyn; vermits ‘er ook nog andere Zoorten gevonden worden, welken als Rups en Vlinder in veele Stukken met deze overeenkomen, doch kleiner vallen, zo worden degeenen, die ik thans beschryve, tot Onderscheiding van anderen, de groote Beeren genoemd.’ Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Arctia: arktos is een beer, naar de harige rupsen. Mouffet (1634) noemde een harige rups een ‘bear-worm’ en in het Duits is het een ‘Bärenraupe’.caja: Caia, Caja is een meisjesnaam in het klassieke Rome en de vrouwelijke vorm van Caius zoals in Caius Julius Caesar. Zie ook bij A. villica.

Auteursnaam en jaartal
(Linnaeus, 1758)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden