Vliegtijd & gedrag
Eind mei-oktober in twee generaties; de tweede generatie is partieel. De mannetjes vliegen overdag in een schichtige zigzagvlucht. De vrouwtjes kunnen zich niet verplaatsen en blijven op hun cocon zitten.
Verspreiding in Nederland
Trends
De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.
Levenscyclus
Rups: augustus-mei. De soort overwintert als rups tussen bladeren op de waardplant, waar ook de cocon voor de verpopping gevormd wordt. Het vrouwtje zet de eieren af op haar eigen cocon.
Herkenning
Kenmerken vlinder
Voorvleugellengte: ♂ 13-17 mm. De voorvleugel heeft een chocoladebruine grondkleur met daarop een patroon van vlekken en lijnen in verschillende kleuren. Kenmerkend zijn de witte en oranjebruine vlekken in de vleugelpunt. Opvallend zijn de witte vlekken in de binnenrandhoek. Het vrouwtje heeft zeer kleine vleugelstompjes en een dik gezwollen donkergrijs lichaam, dat zacht behaard is. Het mannetje heeft geveerde antennen.
Kenmerken rups
Tot 35 mm; lichaam zwart, bedekt met witachtige haarborstels, die op kleine wratjes staan ingeplant; de segmenten vier tot zeven elk met een opvallende bruiine tot roodachtig bruine haarborstel op het midden van de rug; segment een met een paar naar voren wijzende borstels van lange, gepluimde zwarte haren en segment elf met een identieke haarborstel, die op het midden van de rug staat en naar achteren wijst; over de rug een dubbele rij oranje-rode vlekken en over de flanken een brede rode lengtestreep; kop zwart.
Gelijkende soorten vlinder
Mannetjes van de witvlakvlinder (O. antiqua) en van de heidewitvlakvlinder (O. antiquoides) missen de witte en oranjebruine vlekken in de vleugelpunt; het lichaam van het vrouwtje van deze beide soorten is korter behaard en lichter van kleur.
Gelijkende soorten rups
Witvlakvlinder (Orgyia antiqua), heidewitvlakvlinder (Orgyia antiquoides) en moerasspinner (Laelia coenosa). N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).
Foto's
Rups
Pop
Vlinder
Verspreiding
Zeldzaamheid
Zeldzaam. Kan verspreid over het land worden waargenomen. RL: ernstig bedreigd.
België
Verdwenen. Vroeger gekend uit zeven provincies, maar na 1980 niet meer in België waargenomen. De soort staat als Regionaal Uitgestorven op de Rode Lijst Vlaanderen (Veraghtert et al. 2023).
Mondiaal
Van het noorden van het Iberisch schiereiland oostwaarts via West- en Midden-Europa, inclusief Zuid-Engeland, via de gematigde zone tot Oost-Azië (Japan). Naar het noorden tot Zuid-Scandinavië en naar het zuiden tot aan de Middellandse Zee.
, Guust de Vries.webp "11340093 (Vaccinium myrtillus), Guust de Vries.JPG")
 2, Guust de Vries.webp "11370004 wintereik (Quercus petraea) 2, Guust de Vries.JPG")
, Guust de Vries-rotated.webp "05640005 tweestijlige meidoorn (Crataegus laevigata), Guust de Vries.JPG")
 1, Guust de Vries.webp "23090004 schietwilg (Salix alba) 1, Guust de Vries.JPG")
, 24 mei 2019 (2) ja-scaled-e1769263004422-1536x0-c-default.webp "Jurriën van Deijk, baardsnuituil, Ardennen (Be), 24 mei 2019 (2) ja.jpg")
