Wapendrager

Phalera bucephala

Vliegtijd & gedrag

Eind april-begin augustus in één generatie. De vlinders kunnen overdag rustend worden waargenomen op een takje of op de grond. Ze komen op licht, meestal na middernacht.

Wapendrager

Verspreiding in Nederland

Wapendrager

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: juli-september. Na het uitkomen van de grote eilegsels blijven de rupsen aanvankelijk bijeen en foerageren ze in groepen, zowel overdag als ´s nachts; de volgroeide rupsen leven solitair en worden vaak gezien als ze over de grond kruipen op zoek naar een plaats om zich te verpoppen. De soort overwintert als pop in een holte in de grond.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 22-26 mm. Een goed herkenbare tandvlinder die in rust de vleugels over het achterlijf heen vouwt en op een afgebroken berkentakje lijkt. Dit komt door het bastachtige uiterlijk en de vaalgele ronde vlek op het borststuk en in de vleugelpunt. Er is weinig variatie.

Kenmerken rups

Tot 60 mm; overdekt met fijne wittte haartjes; lichaam glanzend oranje geel met brede zwarte lengtebanden over rug en flanken die door oranje en gele dwarsbanden worden gebroken.; kop zwart met een omgekeerde gele Y.

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Zeer algemeen. Komt verspreid over het hele land voor. RL: niet bedreigd.

België

Algemeen in het hele land. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Van het Iberisch schiereiland via heel Europa inclusief de Britse eilanden tot Oost-Azië. Naar het zuiden via het hele Middellandse Zeegebied via Turkije en de Kaukasus tot Midden-Azië. In het noorden loopt de grens over Scandinavië, onder de poolcirkel.

Habitat

Open bossen, struwelen en tuinen, met een voorkeur voor kleine bosjes en solitaire bomen op zonnige plaatsen.

Bossen

Solitaire bomen

Struwelen

Tuinen

Waardplanten

Diverse loofbomen en struiken, waaronder wilg, berk, eik, linde, hazelaar en haagbeuk.

Berk

Eik

Haagbeuk

Hazelaar

Linde

Wilg

Benaming

  • Engelse naam Buff-tip
  • Duitse naam Mondfleck
    Mondvogel
  • Franse naam la Bucéphale
    le Porte-Écu jaune
    la Lunule
  • Oud Nederlandse naam berkentakje
  • Synoniemen Pygaera bucephala

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
Wapendrager is een al lang bestaande naam en werd waarschijnlijk de eerste maal gebruikt door een van Nederlands eerste entomologen: Johannes Goedaert. In zijn werk “Metamorphosis naturalis” uit 1660 legt hij uit waarom deze trotse vlinder zo’n mooie naam heeft gekregen. Deze tandvlinder heeft namelijk zijn naam te danken aan het rups-stadium. De zwart-gestreepte gele rups heeft op zijn kop een gele keper. Zo noemt men de lijnen die een omgekeerde V of de nok van een huis vormen en een esthetische schildverdeling op een familie- of stadswapen geven. Te zien in bijvoorbeeld de stadswapens van Bergschenhoek in Zuid-Holland en Oostkerke in Vlaanderen. Meer te lezen in “Vrijdag-vlindernamendag”. Het is ook mogelijk dat met wapen een medaille wordt bedoeld. De wapendragers hebben alle een medaille in de punt van de voorvleugel. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Phalera: phaleros, phalaros is met een witte vlek, naar de witte apicale vlek op de voorvleugel.bucephala: boukephalos is met een stierekop, een aanduiding voor paarden waarschijnlijk omdat die gebrandmerkt waren met een stierekop. Bucephalus was de naam van het paard van Alexander de grote. Hoewel het niet noodzakelijk is dat er een enthomologische grond achter de naam schuil gaat, kan de naam betrekking hebben op de brede, grove kop van de vlinder. L. maera is ook vernoemd naar een dierennaam.

Auteursnaam en jaartal
(Linnaeus, 1758)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden