Op het droge stuifzand van het Kootwijkerzand heeft De Vlinderstichting in 2018 verschillende ‘nectarkroegen’ aangelegd: bakken met bloemen vol nectar. Deze tijdelijke bloemrijke plekken moeten heivlinder, kommavlinder en vooral de uiterst zeldzame kleine heivlinder in het terrein houden. Dat bleek een houden greep: al vanaf de eerste dag dat de kroegen waren ingericht werden ze bezocht door allerlei vlinders.
De kleine heivlinder kruipt in augustus uit de pop. De angst bestaat dat hij wegtrekt uit zijn leefgebied door de droogte en het gebrek aan nectar. Dat kan ertoe leiden dat deze vlinder helemaal uit het Kootwijkerzand en daarmee uit Noordwest-Europa verdwijnt.
Nectarkroegen in beeld
Succesvolle ingreep
De kommavlinder was er als eerste bij. Soms waren er wel 2 of 3 tegelijk in een kroeg te zien. Ook de heivlinder bleek de nectar te waarderen. Het duurde een aantal dagen voordat ook de eerste kleine heivlinder in een kroeg werd gezien, maar uiteindelijk werd deze zeer zeldzame vlinders tientallen keren waargenomen in de nectarkroeg. Ook andere vlinders maakten er gretig gebruik van, zoals hooibeestje, bruin zandoogje, klein koolwitje en dagpauwoog. De nectarkroegen hebben dus vele vlinders geholpen de barre omstandigheden te overleven.
Bijzondere waarneming
Eind augustus was er wel een heel bijzondere kroegloper. Vrijwilliger Nina de Vries zag in een van de nectarkroegen een scheefbloemwitje die zat te drinken op blauwe knoop. Het scheefbloemwitje was in 2018 nog zeldzaam in ons land en is niet een soort die je zou verwachten in zo’n droog stuifzandgebied.
Waarom nectarkroegen?
Nectar als noodvoorziening
Kleine heivlinders houden best van droogte. Hun favoriete leefgebied, droog stuifzand, bestaat uit kaal zand, schrale open graslanden met de waardplant buntgras en hier een daar een pol heide en een enkele boom. Overdag wordt het daar makkelijk 40 graden en door de grote uitstraling kan het er ’s nachts, ook in de zomer, vriezen. Een liefhebber van extremen en ook van droogte dus, maar het kan ook te gek worden.
Extreme droogte
Door langdurige droogte in de zomer zien we dat vrijwel alle struikheide verdroogt en niet of nauwelijks in bloei komt. Struikheide is de belangrijkste bron van nectar voor kleine heivlinders. Zonder nectar kunnen ze veel minder vliegen en zich veel minder voortplanten. Ook zullen de vlinders wegzwerven van de heide, op zoek naar voedsel. Daarom hebben De Vlinderstichting en Staatsbosbeheer tijdens de extreme droogte van 2018 besloten om tijdelijk nectarkroegen te plaatsen.
Hongerige grazers
Nectarkroegen worden met een raster omgeven, omdat ze anders de eerste nacht waarschijnlijk zullen worden leeggegeten door het wild, zoals zwijnen en herten. Want ook zij hebben honger in deze extreme weersomstandigheden. Er zal regelmatig worden gecheckt of en welke vlinders de kroeg bezoeken.
Welke planten staan er in de nectarkroeg?
De nectarkroegen bestaan uit speciekuipen met daarin allerlei bloeiende planten. Zo staat er echte guldenroede, blauwe knoop, tijm, knoopkruid, zandblauwtje en zelfs vlinderstruiken. Die vlinderstruiken (Buddleja ‘Argus Velvet’), zijn steriel, wat wil zeggen dat ze geen zaad produceren.
Gegarandeerd gifvrij
Vlinderstruiken staan erom bekend dat ze nogal kunnen woekeren en dat risico willen we niet nemen. De planten die we gebruiken zijn natuurlijk gegarandeerd gifvrij. Kwekerijen De Heliant, Arnica en Dependens hebben meegewerkt om de planten bij elkaar te krijgen. Er worden uitsluitend biologisch geteelde planten gebruikt.
Help mee de kleine heivlinder te beschermen
Ook meehelpen de kleine heivlinder te beschermen? Steun dan het werk van De Vlinderstichting. Dankzij uw bijdrage kunnen wij zorgen dat bedreigde vlinders niet uitsterven!
Nectarkroegen opgeruimd
Begin september is de vliegtijd van de kleine heivlinder voorbij, en er is geen noodzaak meer voor de nectarkroegen als tijdelijke noodoplossing. Daarom is begin september 2018 besloten om de nectarkroegen weg te halen uit het Kootwijkerzand.
Nectarkroegen in de media
In de media is veel aandacht voor de nectarkroegen. Kranten, radio en televisie besteden en veel aandacht aan deze bijzondere actie.
Radiofragmenten
Vlinderkroegen tijdens droogte (Vara’s Vroege Vogels, 29 juli 2018)
Heivlinder krijgt eigen nectarkroeg (BNR Nieuwradio, 26 juli 2018)
Kranten
Nectarkroegen helpen zeldzaamste vlinder de hongerzomer door (Volkskrant, 29 juli 2018)
Zeldzame kleine heivlinder te zien op de Veluwe (Stentor, 8 augustus 2018)
Reddingsacties voor dieren die droogte niet overleven (AD, 26 juli 2018)