De meeste libellen verdwijnen in de herfst en overwinteren als eitje of als larven in het water. Twee soorten doen het anders: de noordse winterjuffer en de bruine winterjuffer. Zij brengen de winter door als volwassen libel. Nu zijn ze op zoek naar een beschut plekje om die koude maanden door te komen. De kans is dan ook groot dat je de komende tijd een bruine winterjuffer in je tuin tegenkomt, de noordse winterjuffer is zeldzamer.
Antivries
Dat een libel de winter als volwassen insect doorbrengt, is bijzonder. Bij vrijwel alle andere Nederlandse libellen overwinteren als ei of larve in of bij het water. Winterjuffers zoeken daarentegen in het najaar een beschutte plek op het land. Daar blijven ze maandenlang zitten. Dankzij antivries in hun lijf is vorst geen enkel probleem!
Meer over deze soort
Zeldzaam?
De bruine winterjuffer is inmiddels in een groot deel van Nederland te vinden. Dat was niet altijd zo: zo’n 25 jaar geleden was deze soort nog zeldzaam en werd hij vooral in Noord-Brabant gezien. Inmiddels is de bruine winterjuffer behoorlijk ingeburgerd. Vooral een omgeving met bomen en struiken kan aantrekkelijk zijn.
De noordse winterjuffer is een heel ander verhaal. Die soort is nog steeds zeldzaam en er zijn maar enkele plekken bekend waar hij zich voortplant, onder andere in het Kuinderbos en de Weerribben. In het najaar kunnen noordse winterjuffers vanuit hun voortplantingsgebieden flinke afstanden afleggen. Ze zwerven soms vele kilometers om een geschikte plek te vinden om te overwinteren. In Zuidoost-Friesland, westelijk Drenthe en aangrenzende delen van Overijssel en Flevoland kunnen ze dan op heideveldjes en in ruigten worden aangetroffen.
Meer over deze soort
Naar het water
De winter is niet het enige bijzondere aan deze juffers. Zodra het voorjaar aanbreekt, keren ze terug naar het water. Vanaf begin april tot eind juni vliegt de voorjaarsgeneratie, met de grootste aantallen eind april en begin mei. Op zonnige dagen kunnen ze soms zelfs midden in de winter al actief worden. Aan het water zoeken de winterjuffers een partner. Het vrouwtje zet haar eitjes af terwijl het mannetje haar achter de kop vasthoudt: dit noemen we een tandem. De eitjes komen meestal terecht in drijvend plantenmateriaal of in dode stengels en bladeren van bijvoorbeeld riet, lisdodde of snavelzegge. Ze ontwikkelen zich snel en al in juli verschijnen de nieuwe volwassen libellen.
De bruine winterjuffer kan je in je tuin tegenkomen
In de tuin
De nieuwe generatie heeft weinig meer met het water te maken. Na het uitsluipen verspreiden de winterjuffers zich over de omgeving. Ze jagen op kleine insecten of zoeken een rustige plek om te rusten. Daarbij kunnen ze op verrassende plaatsen terechtkomen. Bosranden zijn geliefd, maar vooral bruine winterjuffers worden ook regelmatig in tuinen gezien.
Dus zie je de komende weken een kleine, bruinachtige libel rustig op een struik, hek of grasspriet zitten? Kijk dan eens goed. Misschien heb je wel een winterjuffer ontdekt die alvast haar plekje voor de winter heeft gevonden.
