De warme zomer zorgt ook dit jaar voor extra generaties dagvlinders. Soorten die normaal een of twee generaties per jaar hebben, krijgen er soms een extra generatie bij. Dat kan bijzondere waarnemingen opleveren, maar is zo’n extra generatie eigenlijk wel goed nieuws voor de vlinders?
Extra generatie: kans of risico?
Een extra generatie klinkt als goed nieuws: meer vlinders, meer eitjes en misschien meer nakomelingen. Toch is dat niet vanzelfsprekend. De vlinders die nu verschijnen, moeten zich nog voortplanten voordat de winter begint. Als de winter vroeg invalt, kunnen ze daarvoor te weinig tijd hebben.
Voor een vlindersoort als geheel lijkt dat op dit moment geen groot probleem. Het gaat om relatief kleine aantallen extra vlinders, het grootste deel van de populatie volgt gewoon de normale jaarlijkse cyclus. Bovendien zijn strenge winters en extreem vroeg invallende winters niet waarschijnlijk. Voorlopig zijn de ‘extra vlinders’ dus vooral een bijzonder verschijnsel. Ze laten zien hoe sterk vlinders kunnen reageren op warme omstandigheden. Voor ons levert het mooie waarnemingen op van vlinders die je normaal gesproken in deze tijd van het jaar niet meer zou verwachten.
Het landkaartje als koploper
Bij het landkaartje zijn extra generaties inmiddels bijna gewoon. Eind augustus en begin september kruipen er regelmatig nog duizenden vlinders uit de pop. Terwijl het landkaartje in de vorige eeuw meestal twee generaties had: de eerste vloog in april en mei, de tweede in juni en juli. Heel soms waren er ook in september vlinders te zien.
Meer over het landkaartje
Voorjaar, zomer of najaar?
Het landkaartje is bijzonder, omdat de voorjaars- en zomergeneratie er heel verschillend uitzien. Dat is bij de meeste vlinders niet het geval, maar bij het landkaartje dus wel. De vlinders die in het voorjaar verschijnen zijn vooral oranje, terwijl de zomergeneratie zwart is met witte banden. Hoe de vlinder eruitziet, wordt bepaald door de hoeveelheid licht en de temperatuur tijdens de ontwikkeling, vooral in het popstadium.
Bij een extra generatie in september kan de kleur tussen beide vormen in zitten. De witte band op de vleugels is dan bijvoorbeeld wat crèmekleurig of licht oranje. Het landkaartje is een algemene vlinder die verspreid door heel Nederland voorkomt.
Ook zeldzame vlinders krijgen een extra ronde
Niet alleen algemene soorten profiteren van de warme omstandigheden. Ook van zeldzamere vlinders komen nu verse exemplaren tevoorschijn. Zo worden er fraaie, kakelverse heideblauwtjes gemeld. Deze soort staat op de Rode Lijst. Heideblauwtjes vlogen in juni en juli. De vrouwtjes zetten toen hun eitjes af, waarna de rupsjes zich dankzij de hoge temperaturen snel konden ontwikkelen. In de loop van augustus verpopten ze en inmiddels zijn daar alweer nieuwe vlinders uit gekomen.
Deze extra generatie staat vervolgens voor een belangrijke opgave: zich voortplanten. Daarvoor moeten er voldoende mannetjes en vrouwtjes zijn om elkaar te vinden. Ook moet het weer geschikt zijn voor de vrouwtjes om hun eitjes af te zetten. Die eitjes overwinteren en pas na de winter komen de rupsen tevoorschijn. Ook van het groot dikkopje, de kleine ijsvogelvlinder en de grote vuurvlinder zijn deze week waarnemingen binnengekomen. Die laatste twee staan op de Rode Lijst.
Vlinderwaarnemingen doorgeven
Wie een vlinder tegenkomt, kan de waarneming aan De Vlinderstichting doorgeven. Juist dit soort waarnemingen helpt om te volgen hoe vlinders reageren op warme omstandigheden en hoe hun jaarlijkse levenscyclus verandert. Dankzij deze kennis kan De Vlinderstichting vlinders beter beschermen.
Vlinders melden
