Tientallen zwarte herfstspinners laten zich zien

De afgelopen weken worden er steeds meer zwarte herfstspinners gemeld. Ze worden onder andere aangetroffen bij verlichte viaducten en in portieken van flats. Ook bij nachtvlindervallen en tijdens het nachtvlinderen met lamp en laken duiken ze regelmatig op. Het is een grote, opvallende nachtvlinder. Toch wordt hij niet zo vaak gezien. Dat komt vooral door zijn verborgen leefwijze: overdag houdt hij zich goed schuil en vrijwel alle waarnemingen worden ’s nachts bij kunstlicht gedaan.

Een echte herfstvlinder

De zwarte herfstspinner verschijnt pas wanneer de herfst goed op gang is gekomen, meestal vanaf begin oktober. De piek van de vliegtijd ligt rond half november. Dat is ook te zien aan de waarnemingen die momenteel binnenkomen via Waarneming.nl en Telmee. Meestal gaat het om één of enkele vlinders, maar afgelopen week werden op verschillende locaties opvallend grote aantallen gezien. In Groningen werden 23 exemplaren geteld, in Drenthe 30 en op een locatie in Noord-Brabant zelfs 32.

Meer over deze vlinder
De piek van de vliegtijd van de zwarte herfstpinner ligt rond half november. Fotograaf: Jan Meijerink
In de herfst van 2026 werd de zwarte herfstspinner opvallend veel gemeld

Lamp en laken

De vlinders werden ontdekt tijdens het nachtvlinderen met lamp en laken. Bij deze methode wordt een wit laken opgehangen met daarvoor een lamp die veel uv-licht uitzendt. Nachtvlinders komen op het licht af en zijn daardoor goed te bekijken. De zwarte herfstspinner vliegt uitsluitend ’s nachts en laat zich op deze manier soms met tientallen tegelijk zien. Overdag is de soort veel moeilijker te vinden. Hij lijkt zich goed te kunnen verstoppen en laat zich niet gemakkelijk verstoren.

Nachtvlinderen met lamp en laken
De mannetjes van de zwarte herfstspinner hebben imposante voelsprieten om de vrouwtjes op te sporen

Op zoek naar een partner

De vlinders die nu vliegen, zijn op zoek naar een partner. Na de paring zetten de vrouwtjes hun eitjes af op bomen en struiken waarvan de rupsen later kunnen eten.

De zwarte herfstspinner overwintert als ei. De eitjes zitten vastgehecht aan de bast van een twijg of stam. De rupsen verschijnen in het voorjaar en eten van verschillende loofbomen, zoals eik, es, linde en populier. In Nederland worden vooral berk, populier en wilg als waardplant gebruikt.

De rupsen zijn vooral in mei en juni actief. Ze foerageren ’s nachts en rusten overdag tegen een tak of boomschors. Uiteindelijk verpoppen ze zich onder de schors of in de strooisellaag, in een cocon waarin ook aarde is verwerkt. Dat wordt beschreven in Het nachtvlinderboek van Jeroen Voogd.

Waar kun je de zwarte herfstspinner zien?

De zwarte herfstspinner is algemeen en komt verspreid over Nederland voor op plekken met loofbomen. In grote, open weidegebieden, zoals delen van Noord-Holland en Friesland, ontbreekt de soort grotendeels. Hij leeft vooral in bossen en struwelen, maar komt ook voor in stedelijk gebied, bijvoorbeeld in oudere tuinen. Wil je er zelf een zien? Kijk dan op een donkere herfstavond eens op plekken waar kunstlicht aanwezig is, zoals bij flatgalerijen, bushokjes en viaducten. Juist daar kan de zwarte herfstspinner zich onverwacht laten zien.

Geef je waarneming door