Vijftien soorten dagvlinders zijn de afgelopen eeuw verdwenen uit Nederland. We nemen regelmatig een van deze soorten onder de loep. Hoe was het vroeger? Waar kwam de vlinder voor? Hoe verdween deze soort en waarom verdween hij? Zou hij nog kunnen terugkeren? Vandaag het tweekleurig hooibeestje.
Verdwenen
Het tweekleurig hooibeestje is in 1988, dus relatief recent, verdwenen uit ons land. In tegenstelling tot veel andere verdwenen soorten zullen er nog lezers zijn die hem hebben zien rondvliegen op de Veluwe. Het tweekleurig hooibeestje is voor het eerst in 1861 bij Nijmegen gemeld: “In de omstreken van Nymegen, door de Heeren Backer gevangen.” Langzaamaan dook hij op meer plekken op.
Het is niet duidelijk of de vlinder zich in die tijd uitbreidde of dat er beter naar gezocht werd. Via verzamelde exemplaren weten we nu dat de soort uiteindelijk eind negentiende eeuw is gevonden op de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug, Noord-Brabant en Limburg. Daarna verdween het tweekleurig hooibeestje langzaam van alle plekken buiten de Veluwe.
Meer over deze vlinder
Na 1912 zijn er alleen een paar verspreide, losse waarnemingen uit het Rijk van Nijmegen en Zuid-Limburg. Het is onduidelijk of dit zwervers of populaties betrof. Vanaf 1980 kwam het tweekleurig hooibeestje alleen nog voor op de Hoge Veluwe en op de Veluwezoom rond Terlet. In 1987 werden nog maar vijf verspreide exemplaren gezien, en op 30 juni 1988 is de laatste melding van een tweekleurig hooibeestje in Nederland.
Kan de vlinder nog terugkeren?
De belangrijkste oorzaak van het verdwijnen van deze soort is waarschijnlijk de verruiging en het dichtgroeien van heischrale graslanden – vooral door bochtige smele – in de jaren tachtig. De overmatige stikstofdepositie heeft ook niet geholpen. In het buitenland wordt het tweekleurig hooibeestje vaak op kalkrijke bodems gevonden waar stikstof veel meer gebufferd wordt.
Herstel
Voor herstel van het leefgebied van het tweekleurig hooibeestje is het nodig dat er meer variatie komt in bosranden die grenzen aan open schrale graslanden. Dit kan bijvoorbeeld door inhammen te kappen. Ook moeten de open schrale graslanden worden hersteld, bijvoorbeeld door extensieve begrazing of gefaseerd maaibeheer. Dan wordt de verruiging tegengegaan en ontstaan er weer plekjes met open grond. Maar in ieder geval zal de hoeveelheid stikstof sterk moeten worden teruggedrongen. Momenteel is het leefgebied nog niet geschikt en de populaties in het buitenland liggen ver af van de potentiële leefgebieden op de Veluwe. Op korte termijn lijkt er geen kans dat de soort terugkeert.
Artikel
Lees het volledige artikel Het tweekleurig hooibeestje – Uit Nederland verdwenen dagvlinders. Dit artikel is verschenen in het tijdschrift Vlinders van De Vlinderstichting.
Lees het artikel
Breng onze vlinders in kaart
Gaat de vlinderstand in ons land vooruit of achteruit? En welke soorten doen het goed? De Vlinderstichting houdt de vlinders in Nederland goed in de gaten. Maar dat kunnen we niet zonder vrijwilligers! Helpt u ons de vlinders in kaart te brengen?
Ik wil graag meer weten
