Bosspanner

Scopula immutata

Vliegtijd & gedrag

Begin juni-eind augustus in één generatie; in gunstige jaren een partiële tweede generatie. De vlinders vliegen vanaf de schemering en komen in kleine aantallen op licht.

Bosspanner

Verspreiding in Nederland

Bosspanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: juli-mei. De soort overwintert als rups in de strooisellaag en verpopt zich daar ook.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 12-13 mm. Het mannetje van de bosspanner heeft draadvormige antennen en tamelijk afgeronde roomwitte vleugels die een min of meer gele zweem kunnen hebben. De vleugels zijn meestal dun bestrooid zijn met zwarte schubben. De lichtbruine dwarslijnen zijn vaak ook iets geelachtig. Ze hebben een licht gegolfd en gebogen verloop, en meestal springt geen van de lijnen eruit qua duidelijkheid; het meest onduidelijk is de binnenste dwarslijn. Bij het vrouwtje is de grondkleur aanzienlijk witter, de tekening contrastrijker en de voorvleugel puntiger. Op de achtervleugel is altijd een duidelijke zwarte middenstipaanwezig. De middenstip op de voorvleugel kan net zo duidelijk zijn als op de achtervleugel, maar is soms vaag of afwezig. Opvallend bij deze soort is de donkere franje. Een duidelijke franjelijn is afwezig, soms zijn vaag stipjes zichtbaar.

Gelijkende soorten vlinder

De roomkleurige stipspanner (S. floslactata) is meestal groter en vertoont een duidelijke knik in de voorrand nabij de vleugelpunt; verder zijn de dwarslijnen bij de deze soort grilliger. Zie ook de zwartstipspanner (S. nigropunctata), de witroze stipspanner (S. emutaria), de moerasstipspanner (S. corrivalaria) en de crème stipspanner (S. ternata).Bekijk de gedetailleerde verschillen met illustraties tussen zeven Scopula- en drie Idaea-soorten.

Gelijkende soorten rups

Zwartstipspanner (Scopula nigropunctata), prachtstipspanner (Scopula marginepunctata), ligusterstipspanner (Scopula imitaria),witroze stipspanner (Scopula emutaria), roomkleurige stipspanner (Scopula floslactata), crème stipspanner (Scopula ternata) en vals witje (Siona lineata). N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Algemeen. Komt verspreid over het hele land voor. RL: niet bedreigd.

België

Vrij algemeen. Wijdverbreid in het hele land. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Van het Iberisch Schiereiland via West- en Midden-Europa (inclusief de Britse eilanden) en de gematigde zone tot het Amoergebied en Sachalin (ssp. contramutata Prout 1913). Naar het noorden tot boven de poolcirkel en in het zuiden: Midden-Italië, de Balkan, de Kaukasus en Kazachstan.

Habitat

Vooral vochtige graslanden, heiden en moerassen met een weelderige vegetatie.

Graslanden

Heiden

Moerassen

Waardplanten

Diverse kruidachtige planten. In het buitenland genoemd: grote weegbree, hondsviooltje, moerasspirea en valeriaan.

Moerasspirea

Valeriaan

Viooltje

Weegbree

Benaming

  • Engelse naam Lesser Cream Wave
  • Duitse naam Vierpunkt-Kleinspanner
  • Franse naam la Phalène des pâturages
    l’Acidalie invariable
  • Oud Nederlandse naam weidespanner
  • Synoniemen Acidalia immutata
    Sterrha immutata

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
Bosspanner is een al lang bestaande naam die al gebruikt wordt door Ter Haar in ‘Onze vlinders’ (begin vorige eeuw). Daar heet dit spannertje nog Boschmetertje. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Scopula: scopula is een kleine borstel. Bedoeld wordt een uitschuifbaar schubbenborsteltje op het scheenbeen van een aantal mannetjes van dit genus.immutata: immutatis is onveranderd. Vleugels die zowel aan boven- als aan onderzijde wit zijn.

Auteursnaam en jaartal
(Linnaeus, 1758)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden