Bedreigd

Bruine heispanner

Selidosema brunnearia

Vliegtijd & gedrag

Half juli-eind augustus in één generatie. De vlinders worden gemakkelijk uit de hei of van kale open plekjes opgejaagd, ook bij bewolkt weer. Ze vliegen vanaf de schemering en komen meestal in kleine aantallen op licht.

Bruine heispanner

Verspreiding in Nederland

Bruine heispanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: september-juni. De soort overwintert als jonge rups op de waardplant en verpopt zich in een cocon op of in de grond.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 16-22 mm. Een bruingrijze spanner met langs alle vleugels een donkerbruine zoom. Verse vlinders hebben een purperachtige tint. Op de voorvleugel bevinden zich aan de voorrand drie zeer donkerbruine vlekken, waarvan de middelste overgaat in een smalle donkerbruine dwarslijn die steeds vager wordt. Het mannetje heeft geveerde antennen. Het vrouwtje is kleiner en bruiner.

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Zeldzaam. Komt vooral voor in de duinen van Noord-Holland en op de Waddeneilanden; in de duinen en op de zandgronden in het binnenland schaars en verspreid. In de rest van het land komt deze soort niet voor. RL: bedreigd.

België

Zeer zeldzaam. Vroeger bekend uit de Limburgse Kempen, maar na 1980 niet meer gezien. De soort staat als Regionaal Uitgestorven op de Rode Lijst Vlaanderen (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Van Noord-Afrika en het Iberisch Schiereiland via Sicilië en Italië tot de Balkan en van West-Europa tot Polen en Hongarije en als ssp. scandinaviarium (Staudinger, 1901) ook in Noord-Europa.

Habitat

Duinen, heiden en (kalk)graslanden.

Duinen

Heiden

Kalkgraslanden

Waardplanten

Struikhei, brem, zuring, bosbes en rolklaver.

Bosbes

Brem

Rolklaver

Struikhei

Zuring

Benaming

  • Engelse naam Bordered Grey
  • Duitse naam Purpurgrauer Heide-Tagspanner
  • Oud Nederlandse naam grijze heispanner
  • Synoniemen Selidosema ericetaria
    Selidosema plumaria
    Fidonia plumaria

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
Dit is een spannersoort van heidegebieden en de kleur van de vlinder is overwegend bruin. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Selidosema: delis, selidos is het gangpad tussen twee banken, de banken zelf, een rij stoelen in een theater, een bladzijde vol lijnen en sema is een kenteken, dit geeft een gevoel van een brede rij of een brede band; hier betrekking hebbend op de brede donkere band langs de achterranden. Een andere niet Nederlandse soort die Hübner ook in dit genus onderbracht is S. taeniolaria, taeniola is een smalle band.brunnearia: brunus is bruin, naar de grondkleur van deze soort.

Auteursnaam en jaartal
(de Villers, 1789)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden