Vliegtijd & gedrag
In het buitenland, afhankelijk van de hoogte: mei-eind september. De vlinders kunnen overdag rustend op boomstammen of soms vliegend worden aangetroffen; 's nachts komen ze op licht.
Verspreiding in Nederland
Trends
De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.
Levenscyclus
Rups: in het buitenland eind april-eind juni.
Herkenning
Kenmerken vlinder
Voorvleugellengte:14-19 mm. Deze spanner heeft een grauw grijs met lichtbruine kleur en regelmatig getande dwarslijnen waarvan de tanden zijn geaccentueerd door zwarte streepjes op de aderen. De vleugel is bestrooid met groepjes donkere schubben in de vorm van fijne langgerekte vlekjes, langs de binnenzijde van de buitenste dwarslijn soms zo sterk dat het middenveld hierdoor deels donker opgevuld is. Halverwege dit veld bevindt zich een langgerekte middenvlek. In de vleugelpunt bevindt zich een vleugelstreepje met een donker driehoekje.
Gelijkende soorten vlinder
Deze spanner lijkt wel wat op de wortelhoutspanner (Eulithis prunata), maar is grijs van kleur in plaats van bruin, en heeft een minder grillig gegolfde donkere middenband.
Gelijkende soorten rups
Hoekbanddennenspanner (Pennithera firmata), sparspanner (Thera variata), schijn-sparspanner (Thera britannica), naaldboomspanner (Thera obeliscata), jeneverbesspanner (Thera juniperata), streepjesdwergspanner (Eupithecia intricata), lariksdwergspanner (Eupithecia lariciata), dennenspanner (Bupalus piniaria), lariksspanner (Macaria signaria) en gerimpelde spanner (Macaria liturata). N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).
Foto's
Rups
Vlinder
Verspreiding
Zeldzaamheid
Zeldzaam. Een zuidelijke soort die vanaf 1978 in ons land voorkomt; wordt de laatste jaren steeds vaker waargenomen, mogelijk als gevolg van de warmere winters. Vrijwel alle waarnemingen komen uit het oosten van het land. RL: gevoelig.
België
Zeer zeldzaam in Vlaanderen. Zwervers werden recent waargenomen in Limburg en Antwerpen; populaties wellicht aanwezig in de boscomplexen rond Brussel. In Wallonië vrij zeldzaam en wijdverbreid, lokaal (in Luik en Luxemburg) vrij algemeen. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).
Mondiaal
De dennenbandspanner komt voor in West-, Midden- en Zuid Duitsland, Silezië, Oostenrijk, Hongarije, Zwitserland, Midden-Frankrijk, Noord- en Midden-Italië en de bergen van de Zuidelijke Balkan.