Gevoelig

Getekende rozenspanner

Anticlea derivata

Vliegtijd & gedrag

Eind maart-eind mei in één generatie. De vlinders vliegen vanaf de schemering en komen op licht. Overdag zijn ze gemakkelijk op te jagen.

Getekende rozenspanner

Verspreiding in Nederland

Getekende rozenspanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: half mei-juli. De soort overwintert als pop in een cocon in losse aarde.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 14-16 mm. Een opvallend getekende, grijze of bruinachtig grijze spanner; verse exemplaren hebben vaak een violette tint. De tamelijk afgeronde voorvleugel heeft een brede lichte middenband die aan de binnenzijde afgezet is met een opvallend dikke zwarte lijn. De buitenrand van de middenband is vanaf de voorrand tot bijna halverwege de vleugel donker gekleurd, maakt daar een scherpe bocht in de richting van de achterrand, knikt weer terug in de richting van de binnenrand en vervaagt vervolgens. De tekening is weinig variabel, de kleur van de lichte middenband kan variëren van witachtig tot grijs of bruin.

Kenmerken rups

Tot 26 mm; lichaam helder groen met smalle gele ringen tussen de segmenten; over het midden van de rug loopt een gebroken, brede, purperachtig rode of bruine middenstreep, die met een over één van de laatste segmenten lopende dwarsband een T vormt; kop purperachtig rood met een groene zweem.

Gelijkende soorten vlinder

Zou verward kunnen worden met afgevlogen exemplaren van de berberisspanner (Pareulype berberata); deze heeft echter geen grijze maar een bruinachtige tint.

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Vrij zeldzaam. Een soort die verspreid en lokaal voorkomt op de zandgronden in het binnenland en in de duinen. RL: gevoelig.

België

Zeer zeldzaam. In Vlaanderen beperkt tot de Westkust. In Wallonië meldingen uit alle provincies, maar vooral uit Namen en Luxemburg. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Noord-Afrika, Spanje, West- en Midden-Europa inclusief de Britse eilanden naar het oosten tot de Altaj; in het noorden tot Midden-Scandinavië in het zuiden tot de westelijke Middellandse Zee, Italië, de Balkanlanden en de Zwarte Zee.

Habitat

Open bossen, brede bospaden, bosranden, duinen, struwelen en tuinen.

Bospaden

Bosranden

Bossen

Duinen

Struwelen

Tuinen

Waardplanten

Diverse soorten rozen zoals egelantier, duinroos en hondsroos.

Roos

Benaming

  • Engelse naam Streamer
  • Duitse naam Schwarzbinden-Rosen-Blattspanner
  • Franse naam la Cidarie dérivée
    la Violette
  • Synoniemen Coenotephria derivata
    Cidaria derivata
    Anticlea nigrofasciaria
    Larentia nigrofasciaria

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
Rozen zijn de waardplanten van deze spannersoort bovendien is deze vlinder is bijzonder fraai getekend. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Anticlea: Anticlea is de moeder van Ulysses die in droefheid stierf vanwege zijn lange afwezigheid door de Trojaanse oorlog.derivata: derivo is afwenden, afbuigen van een rivier (rivus); de postmediane lijn buigt af naar de achterrand en geeft zo vorm aan de kenmerkende tekening van deze soort.

Auteursnaam en jaartal
(Denis & Schiffermüller, 1775)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden