Ernstig bedreigd

Heide-oogspanner

Charissa obscurata

Vliegtijd & gedrag

Half juli-begin september in één generatie. De vlinders vliegen in de schemering en bezoeken bloemen, onder andere van distels. Ze komen ook op licht.

Heide-oogspanner

Verspreiding in Nederland

Heide-oogspanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: september-mei. De soort overwintert als jonge rups onder aan de waardplant en verpopt zich in de strooisellaag of in de grond.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 15-18 mm. Deze spanner is variabel van kleur, maar vrij constant van tekening. De kleur is vaak aangepast aan de grondsoort van de vliegplaats en varieert van licht bruingrijs tot bijna zwart. Op de voorvleugel bevinden zich twee getande dwarslijnen met daartussen een ringvormige vlek; bij sommige kleurvarianten vallen deze kenmerken echter niet zo goed op. Het laatste geldt ook voor de getande dwarslijn en de middenvlek op de achtervleugel.

Kenmerken rups

Tot 20 mm; ruwe huid; lichaam grijsachtig bruin met purperen of groene zweem, soms met witte stippen en een rij bleke, driehoekige vlekken over de rug; op de rugzijde van segment twaalf een paar zwartgerande, witachtige wratten; kop grijsachtig bruin

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Zeldzaam. Wordt zeer verspreid over het land waargenomen, vooral op de zandgronden. RL: ernstig bedreigd.

België

Zeer zeldzaam. Vroeger bekend uit de Antwerpse en Limburgse Kempen, maar daar verdwenen. In Wallonië zeer lokaal in Luik, Luxemburg en Namen. De soort staat als Regionaal Uitgestorven op de Rode Lijst Vlaanderen (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

In heel Europa en Klein-Azië. Niet in het hoge noorden en ook niet op een paar eilanden van de Middellandse Zee (Corsica, Kreta). In het oosten van de Koerilen via het Europese deel van Rusland naar de Kaukasus tot Armenië en Azerbaidzjan.

Habitat

Vooral heiden en kalkgraslanden.

Heiden

Kalkgraslanden

Waardplanten

Diverse planten, met een voorkeur voor struikhei.

Braam

Struikhei

Benaming

  • Engelse naam Annulet
  • Duitse naam Trockenrasen-Steinspanner
  • Franse naam le Gnophos obscur
  • Oud Nederlandse naam donkere boomspanner
  • Synoniemen Gnophos obscurata
    Gnophos obscuratus
    Charissa obscuraria
    Gnophos obscuraria
    Lycognophos obscuraria

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
Oogspanners hebben alle een meer of minder duidelijk oog op de voorvleugels. Struikheide is de voornaamste waardplant van deze oogspanner. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
obscurata: obscurus is donker, verwijzend naar sommige donkere vormen van deze soort.

Auteursnaam en jaartal
(Denis & Schiffermüller, 1775)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden