Vlinders Herfstbremspanner

Herfstbremspanner

Chesias legatella

Ga direct naar
Verspreiding
Levenscyclus
Herkenning
Foto's
Habitat & Waardplanten

Vliegtijd & gedrag

Half september-half december in één generatie. De vlinders vliegen vanaf de schemering en komen op licht, soms ver verwijderd van de dichtstbijzijnde waardplanten.

Herfstbremspanner

Verspreiding in Nederland

Herfstbremspanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Herfstbremspanner

Levenscyclus

Rups: april-juli. De verpopping vindt ondergronds plaats. De soort overwintert als ei op de waardplant.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 17-19 mm. De vleugels van deze spanner zijn lang en spits; in rust worden ze dakvormig over elkaar heen gevouwen rond het lichaam. De grondkleur van de voorvleugel varieert van donker bruinachtig grijs tot lichter grijs. Kenmerkend zijn de lange bleke streep langs de voorrand en de twee grote ovale licht geringde vlekken.

Kenmerken rups

Tot 28 mm; lichaam groen of groenachtig geel, soms met geelachtig groene ringen tussen de segmenten; over het midden van de rug drie donkergroene lengtestrepen en over de spiracula een brede, witte of gele lengtestreep; gele vormen kunnen de tekening volledig missen; kop lichtgroen of geelachtig bruin met bruine tekening.

Gelijkende soorten vlinder

De zomerbremspanner (C. rufata) mist de bleke streep langs de voorrand van de voorvleugel en vliegt vroeger in het jaar.

Gelijkende soorten rups

Zomerbremspanner (Chesias rufata).N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

Foto's

Ei-afzet

Rups

herfstbremspanner2664phop Peter Hoppenbrouwers Chesias legatella 4 11 2011.jpg

Vlinder

Verspreiding

Zeldzaamheid

Vrij algemeen. Komt vooral voor op de zandgronden in het binnenland en lokaal in de duinen. RL: niet bedreigd.

België

Vrij zeldzaam en wijdverbreid in de Kempen, zeldzamer daarbuiten. Achteruitgegaan, maar recent waargenomen in alle provincies. In Wallonië wijdverbreid en lokaal algemeen. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Bijna in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Marokko en het Iberisch Schiereiland via West- en Midden-Europa inclusief de Britse eilanden noord- en oostwaarts tot Zuid-Scandinavië en de Baltische staten; in het zuiden: van de westelijke eilanden in de Middellandse Zee tot de Balkan.

Habitat

Vooral heiden en open bossen; ook struwelen, (spoor)dijken en duinen.

Waardplanten

Brem.

Benaming

Engelse naam Streak
Duitse naam Später Ginsterspanner
Franse naam la Chésias des genêts
Oud Nederlandse naam arabesken heidespanner
bremmeter
Synoniemen Chesias spartiata

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
De waardplant van deze spannersoort is brem en hij vliegt in de herfst. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Chesias: Chesias is volgens Treitschke een naam van Diana. Het is afgeleid van het voorgebergte op het eiland Samos waar Diana een tempel had. Diana is de naam van een godin van de Efeziërs (ook wel Artemis genoemd), die onder andere voorkomt in het boek Handelingen (hoofdstuk 19) van het Nieuwe Testament. Haar zilveren beeld zou uit de hemel gevallen zijn en er werd in Efeze veel geld verdiend aan de verkoop van kleine zilveren tempeltjes door de zilversmid Demetrius. Wat dit precies met het uiterlijk van de herfstbremspanner te maken heeft is niet helemaal duidelijk, maar misschien slaat het op de zilverkleurige lengtestreep op de voorvleugel van deze spanner.legatella: legatus is een ambassadeur, een lokale bewindvoerder. Een man van die status zou een latus clavis, een brede purperen streep, op de toga gedragen hebben. Het meest opmerkelijke aan het uiterlijk van deze soort is de brede streep tot in de apex, zoals omschreven door Dennis en Schiffermüller. Zij gaven deze soort de uitgang -ella en plaatsten deze soort achteraan in de addenda. Hun onzekerheid vond zijn oorzaak in het over elkaar heen leggen van de vleugels in rust, heel ongewoon voor de spanners.

Auteursnaam en jaartal
(Denis & Schiffermüller, 1775)

Meer uit dezelfde familie

Bekijk deze familie

Fotograaf: Marian Schut, Apeldoorn, 24 april 2010

Niet beschouwd

Fotograaf: Ab Baas, Hardenberg, 26 augustus 2017

Verdwenen

Fotograaf: Ruud van Middelkoop, Tirol, Oostenrijk, 18 juli 2014

Fotograaf: Bas van de Meulengraaf, Renkum, 17 mei 2022

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden