Gevoelig

Kantstipspanner

Scopula ornata

Vliegtijd & gedrag

Half mei-eind augustus in twee generaties. De vlinders vliegen vanaf de schemering en komen in kleine aantallen op licht en op smeer. Overdag worden ze gemakkelijk opgejaagd uit het gras.

Kantstipspanner

Verspreiding in Nederland

Kantstipspanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: het hele jaar waar te nemen. De halfvolgroeide rups overwintert tussen het gras en verpopt zich in een losse cocon op de grond.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 12-13 mm. Het meest opvallend bij deze spanner zijn de krijtwitte vleugels met het hoofdzakelijk grijs met bruine zoomveld dat geflankeerd wordt door een sierlijk golvende, in dikte wisselende zwartachtige buitenste dwarslijn. Er is weinig variatie. Soms is het grijs van het zoomveld heel licht en lijkt het zoomveld op het eerste gezicht alleen uit de tegen de buitenste dwarslijn gelegen bruine vlekken te bestaan.

Gelijkende soorten rups

Lijkt op de lichte variant van de roomkleurige stipspanner (Scopula floslactata).N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Zeldzaam. Wordt verspreid over het land slechts incidenteel waargenomen. De enige uitzondering hierop zijn de duinen tussen Egmond en Bloemendaal en de kalkgraslanden in Zuid-Limburg, waar deze soort iets minder zeldzaam lijkt te zijn. RL: gevoelig.

België

Zeer zeldzaam in Vlaanderen. Slechts enkele recente waarnemingen in Oost-Brabant (2012); vroeger ook waargenomen in Limburg. In Wallonië vrij zeldzaam en wijdverbreid ten zuiden van Samber en Maas; lokaal algemeen in de kalkstreek en de Gaume. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Bijna in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Van Noord-Afrika, het Iberisch Schiereiland, West- en Midden-Europa inclusief de Britse eilanden tot Oost-Azië; in het noorden tot Zuid-Scandinavië en in het zuiden: Italië, de Balkan, Cyprus, Klein-Azië en de Kaukasus. Ook opgaven uit Noord-Iran (het Elburs gebergte), Kazachstan, Oezbekistan, Kirgisië en Tadzjikistan.

Habitat

Vooral (kalk)graslanden.

Graslanden

Kalkgraslanden

Waardplanten

Tijm en andere kruidachtige planten.

Tijm

Benaming

  • Engelse naam Lace Border
  • Duitse naam Schmuck-Kleinspanner
  • Franse naam la Phalène ornée
  • Oud Nederlandse naam kantspanner
  • Synoniemen Acidalia ornata
    Acidalia ornataria

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
De stipspanners hebben een meer of minder duidelijke middenstip op voor- en ook vaak op achtervleugels. Nagenoeg alle Scopula’s en Idaea’s zijn stipspanners. De achterrand van de vleugels lijkt een kanten kraagje. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Scopula: scopula is een kleine borstel. Bedoeld wordt een uitschuifbaar schubbenborsteltje op het scheenbeen van een aantal mannetjes van dit genus.ornata: ornatus is versierd, hetgeen een omschrijving is van het uiterlijk van de vlinder.

Auteursnaam en jaartal
(Scopoli, 1763)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden