Vliegtijd & gedrag
Half mei-begin augustus in één generatie. De mannetjes zijn ´s middags aan te treffen op bloemen van kleine pimpernel of op andere strategische posities. Ze komen, vooral aan het begin van de middag, goed op feromoonpreparaten af. De vrouwtjes worden soms waargenomen bij het afzetten van de eieren op bladeren of andere delen van de waardplant. Soms worden de vlinders in sleepnetten gevangen.
Verspreiding in Nederland
Trends
De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.
Levenscyclus
Rups: juli-mei.
Herkenning
Kenmerken vlinder
Voorvleugellengte: 9-12 mm. De vijf of zes gele banden op het achterlijf in combinatie met de sterk oranje berijping van zowel het centrale dwarsbandje als het veld in het uiteinde van de voorvleugel, onderscheiden deze soort van alle andere wespvlinders. De poten zijn geel met een zwarte band. Op de antennen is een doorgaans oranjebruine band aanwezig van wisselende breedte; soms ontbreekt deze echter. Kenmerkend is de korte gele, onvolledig ontwikkelde roltong. Sommige mannetjes zijn groter en hariger dan andere, maar altijd kleiner dan het vrouwtje.
Kenmerken rups
Tot 13 mm; lichaam iets gezwollen achter de kop en wordt naar achteren geleidelijk dunner; wit, soms met geelachtig roze zweem; kop lichtbruin met lichtere vlekjes.
Gelijkende soorten vlinder
Zie de eikenwespvlinder (Synanthedon vespiformis), de bessenglasvlinder (S. tipuliformis) en de elzenwespvlinder (S. spheciformis). Bekijk de gedetailleerde verschillen met illustraties tussen de genoemde soorten.
Gelijkende soorten rups
Frambozenglasvlinder (Pennisetia hylaeiformis), hoornaarvlinder (Sesia apiformis), gekraagde wespvlinder (Sesia bembeciformis), populierenwespvlinder (Paranthrene tabaniformis), elzenwespvlinder (Synanthedon spheciformis), berkenglasvlinder (Synanthedon culiciformis), wilgenwespvlinder (Synanthedon formicaeformis), eikenwespvlinder (Synanthedon vespiformis), appelglasvlinder (Synanthedon myopaeformis), bessenglasvlinder (Synanthedon tipuliformis), wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia tenthrediniformis) en schijn-wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia empiformis). N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).
Foto's
Ei-afzet
Vlinder
Museum
Verspreiding
Zeldzaamheid
Zeldzaam. Komt vrijwel uitsluitend voor in Zuid- en Midden-Limburg. RL: gevoelig.
België
In Vlaanderen zeldzaam. Komt vooral voor in Limburg en Vlaams-Brabant. In Wallonië recente meldingen uit alle provincies, maar ook daar lokaal. Plaatselijk algemeen. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).
Mondiaal
Van Spanje, via West- en Midden-Europa tot de Oekraine en Zuid-Rusland. Naar het noorden tot de 60e breedtegraad en naar het zuiden tot het Middellandse Zeegebied en naar het oosten tot Voor-Azië.
 1, Guust de Vries.webp "11340078 paardenhoefklaver (Hippocrepis comosa) 1, Guust de Vries.JPG")
 1, Guust de Vries.webp "11340070 witte klaver (Trifolium repens) 1, Guust de Vries.JPG")
 1, Guust de Vries-scaled.webp "91340007 gewone rolklaver (Lotus corniculatus) 1, Guust de Vries.JPG")
