Koolbandspanner

Xanthorhoe designata

Vliegtijd & gedrag

Half april-eind augustus in twee generaties. De vlinders worden overdag soms opgejaagd uit struiken en lage vegetatie en komen geregeld op licht.

Koolbandspanner

Verspreiding in Nederland

Koolbandspanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: juni-juli en eind augustus-oktober. De soort overwintert als pop in een cocon in de strooisellaag.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 11-14 mm. Goed te herkennen aan de grijswitte voorvleugel en de tamelijk smalle oranjeroze (zelden grijsachtige) middenband die afgezet is met meerdere zwarte lijnen. Deze band heeft in de buitenste rand vlak bij de voorrand twee naar buiten uitstekende tanden; de band loopt in de richting van de binnenrand smal toe en heeft vaak een dikke zwarte bovenrand. De kleur kan variëren, in het bijzonder de verhouding tussen het zwart en het oranjeroze van de middenband.

Gelijkende soorten rups

Springzaadbandspanner (Xanthorhoe biriviata), bruine vierbandspanner (Xanthorhoe spadicearia), vierbandspanner (Xanthorhoe ferrugata), grote vierbandspanner (Xanthorhoe quadrifasiata), geoogde bandspanner (Xanthorhoe montanata), zwartbandspanner (Xanthorhoe fluctuata), scherphoekbandspanner (Euphyia unangulata) en egale bosrankspanner (Horisme tersata). N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Algemeen. Komt verspreid over het hele land voor. RL: niet bedreigd.

België

Vrij algemeen in het hele land. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Dezelfde verspreiding als X. biriviata maar ook vastgesteld op IJsland. Niet op de Balkan, wel in het westen van Centraal-Azië.

Habitat

Vooral graslanden, natte heiden, bossen en struwelen.

Bossen

Graslanden

Natte heiden

Struwelen

Waardplanten

Diverse kruidachtige planten zoals herik en raket. In UK en Finland ook op koolzaad en broccoli.

Herik

Kool

Raket

Benaming

  • Engelse naam Flame Carpet
  • Duitse naam Kohl-Blattspanner
  • Synoniemen Larentia designata
    Epirrhoe designata
    Cidaria designata
    Cidaria propugnata

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
De bandspanners hebben een bandtekening dwars over de vleugels.Koolbandspanner is een al lang bestaande naam die al gebruikt wordt door Ter Haar in ‘Onze vlinders’ (begin vorige eeuw). De achtergrond van kool is niet duidelijk. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Xanthorhoe: xanthos is geel en rhoe is een stroom, een rivier; verwijzend naar de gelige kronkellijnen die een aantal soorten van dit genus kenmerken.designata: designo is duidelijk maken; waarschijnlijk doelend op de mediane lijn die duidelijker uitkomt dan de andere lijnen op de vleugels.

Auteursnaam en jaartal
(Hufnagel, 1767)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden