Vliegtijd & gedrag
Half april-begin oktober in twee generaties. De vlinders komen goed op licht en op smeer; ´s nachts bezoeken ze bloemen van onder andere vlinderstruik.
Verspreiding in Nederland
Trends
De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.
Levenscyclus
Rups: juli-april. De soort overwintert als rups.
Herkenning
Kenmerken vlinder
Voorvleugellengte: 12-16 mm. Deze Agrotis-soort is vrij klein in vergelijking met verwante soorten. Op de voorvleugel bevindt zich een lichte, donker gekernde, spoelvormige ringvlek met spitse uiteinden. Het mannetje heeft een lichtbruine voorvleugel die vaak grijs- of geelachtig getint is en waarop de ringvlek soms moeilijk is te zien; de donkere niervlek steekt altijd duidelijk af. Bij het vrouwtje is de vleugel veel donkerder van kleur en valt het contrast met de donkere niervlek soms weg; de lichte ringvlek is dan juist goed zichtbaar.
Kenmerken rups
Tot 32 mm; lichaam okerachtig bruin of vuil grijsachtig bruin met drie donkerbruine lengtestrepen over de rug, die soms donkerbruin gespikkeld is; onderzijde bleek groenachtig grijs; kop klein, lichtbruin met donkerbruine tekening.
Gelijkende soorten vlinder
De houtspaander (Axylia putris) houdt de vleugels rond het lichaam gerold in plaats van plat erboven en lijkt op een afgebroken takje; bovendien is de voorvleugel voor het grootste deel licht van kleur met een donkerbruine voorrand.
Gelijkende soorten rups
Zwartvlakworteluil (Euxoa obelisca), graanworteluil (Euxoa tritici), rookkleurige worteluil (Euxoa nigricans), variabele worteluil (Euxoa cursoria), witvlekworteluil (Euxoa lidia), grijze worteluil (Agrotis cinerea), bonte worteluil (Agrotis vestigialis), gewone velduil (Agrotis segetum), grote worteluil (Agrotis ipsilon), geoogde worteluil (Agrotis clavis), duinworteluil (Agrotis ripae) en gewone worteluil (Agrotis exclamationis).Let op: de rupsen van de Euxoa- en de Agrotis-soorten zijn erg moeilijk uit elkaar te houden.Kan ook verward worden met rupsen van de huisuil (Caradrina clavipalpis) en de morpheusstofuil (Caradrina morpheus).N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).
Foto's
Rups
Pop
Vlinder
Verspreiding
Zeldzaamheid
Zeer algemeen. Een soort die zich de laatste deccennia vanuit het zuidwesten over het hele land verspreid heeft. RL: niet bedreigd.
België
Algemeen in het hele land. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).
Mondiaal
Noord-Afrika, Zuid-, West- en delen van Midden-Europa, Voor-Azië tot Iran en Afghanistan. In Europa in het noorden tot Midden-Engeland, Nederland, België, Noordwest-Duitsland, volgens Nowacki & Fibiger (1996) ook Denemarken, verder Polen, Hongarije en Roemenië. Warnecke (1961a) publiceerde een onjuiste areaalkaart voor Zuidwest-Duitsland.