Vliegtijd & gedrag
Een trekvlinder die al vroeg in het jaar naar het noorden vliegt. De nakomelingen worden hier vooral in de maanden augustus en september waargenomen en komen op licht. Ze kunnen overdag gemakkelijk worden opgejaagd, maar vliegen nooit ver weg; ze rusten vaak op een grasstengel.
Verspreiding in Nederland
Trends
De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.
Levenscyclus
Er zijn geen rupsenvondsten bekend uit Nederland. De soort is niet in staat om hier te overwinteren.
Herkenning
Kenmerken vlinder
Voorvleugellengte: 12-14 mm. Heeft voor een spanner een afwijkende rusthouding: de voorvleugels worden in een steile hoek strak tegen het lichaam omhoog gehouden en bedekken de lichtere achtervleugels. De kleur van de voorvleugel varieert van strogeel tot okergeel, soms met een rozerode tint. De vlinder is vooral goed te herkennen aan de schuine rozerode, soms enigszins grijs getinte, smalle bandvormige lijn die vanaf het midden van de binnenrand van de vleugel kaarsrecht naar de vleugelpunt loopt. In het wortelveld bevindt zich langs de voorrand een rode streep met dezelfde kleur.
Kenmerken rups
Tot 25 mm; vrij lang en dun, lichaam bleekbruin of groen, naar de onderzijde witachtig; soms met bleek geelachtig bruine insnijdingen tussen de segmenten; de groene vormen hebben gewoonlijk een brede, lichtbruine lengtestreep over de rug; een witgekernde donkerbruine middenstreep over de rug wordt naar de staart intensiever; kop bleek roodachtig bruin.
Gelijkende soorten vlinder
De strogele spanner (Aspitates gilvaria) is iets groter en houdt zijn vleugels niet tegen het lichaam omhoog; heeft bovendien een gespikkelde voorvleugel, een donkere vage band op de onderkant van de achtervleugel en zowel op de voor- als op de achtervleugel een middenstip. De gele kustspanner (A. ochrearia) heeft twee dwarslijnen op de eveneens gespikkelde voorvleugel.
Gelijkende soorten rups
Paarsbandspanner (Rodostrophia vibicaria).N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).
Foto's
Rups
Pop
Vlinder
Museum
Verspreiding
Zeldzaamheid
Vrij zeldzaam. Een trekvlinder die verspreid over het hele land kan worden waargenomen; meestal hooguit enkele waarnemingen per jaar.
België
Zeldzaam. Een trekvlinder die nagenoeg jaarlijks in wisselende aantallen gezien wordt. De soort is als trekvlinder geclasssicifeerd en daarmee niet opgenomen op de Rode Lijst van Vlaanderen (Veraghtert et al. 2023).
Mondiaal
Heel Afrika en grote delen van Azië, het nabije Oosten, de Kaukasus, Mongolië en Zuidwest-China en ook veel voorkomend in het Middellandse Zeegebied. In Europa inheems zuidelijk van de Alpen en als trekvlinder in sommige jaren Midden- em Noord-Europa (enkele waarnemingen tot in Ierland, Denemarken en Zweden). Soms wel een nieuwe generatie in Midden-Europa boven de Alpen maar geen blijvende bezetting.