Bedreigd

Sparspanner

Thera variata

Vliegtijd & gedrag

Begin mei-eind oktober in twee generaties. De vlinders komen op licht en zijn overdag rustend op boomstammen en -takken te vinden.

Sparspanner

Verspreiding in Nederland

Sparspanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: juni-juli en september-april. De soort overwintert als rups. De rupsen leven op de twijgen van de waardplant. De verpopping vindt plaats in een licht spinsel tussen de naalden van de waardplant; dit kunnen zowel naalden in de boom zijn als naalden die op de grond gevallen zijn.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Deze soort is op grond van vleugelkenmerken niet te onderscheiden van de schijn-sparspanner (T. britannica). Het enige onderscheid is te zien (bij 20x vergroting) in de antennen van het mannetje: bij de schijn-sparspanner zijn deze duidelijk gezaagd en dik, terwijl ze bij de sparspanner ongezaagd en dun zijn. Vrouwtjes zijn alleen van elkaar te onderscheiden met behulp van genitaliënonderzoek. Een ander betrouwbaar kenmerk is nog niet gevonden.

Gelijkende soorten vlinder

Zie de schijn-sparspanner (T. britannica), de naaldboomspanner (T. obeliscata) en de witte sparspanner (T. vetustata). Bekijk de gedetailleerde verschillen met illustraties van vleugeltekening en antennen tussen T. obeliscata, T. britannica en T. variata.Bekijk de gedetailleerde verschillen met illustraties tussen T. variata en T. juniperata.

Gelijkende soorten rups

Hoekbanddennenspanner (Pennithera firmata), schijn-sparspanner (Thera britannica), naaldboomspanner (Thera obeliscata), jeneverbesspanner (Thera juniperata), streepjesdwergspanner (Eupithecia intricata), lariksdwergspanner (Eupithecia lariciata), dennenspanner (Bupalus piniaria), dennenbandspanner (Pungeleria capreolaria), lariksspanner (Macaria signaria) en gerimpelde spanner (Macaria liturata). N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Zeldzaam. Doordat met deze soort veel determinatiefouten worden gemaakt (vooral verwarring met de schijn-sparspanner (T. britannica)) is de verspreiding niet goed bekend. De sparspanner is tot nu toe uitsluitend met zekerheid uit het noordoosten van Nederland bekend. RL: bedreigd.

België

Status onvoldoende gekend wegens verwarring met gelijkende soorten. Met zekerheid recent vastgesteld van Oost-Vlaanderen tot Limburg. In Wallonië wellicht vrij algemeen. Er is onvoldoende data om de soort te beoordelen voor de Rode Lijst van Vlaanderen (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Bekend uit alle Europese landen met uitzondering van de Britse eilanden en de grote eilanden in de Middellandse Zee. Door de grensproblemen met de sterk gelijkende T. britannica is voor de werkelijke verspreiding nog nader onderzoek nodig.

Habitat

Vooral naaldbossen en gemengde bossen; ook parken en tuinen.

Gemengde bossen

Naaldbossen

Parken

Tuinen

Waardplanten

Diverse soorten spar, zilverspar en den. Waarschijnlijk is de belangrijkste waardplant fijnspar.

Den

Spar

Zilverspar

Benaming

  • Duitse naam Veränderlicher Nadelholzspanner
  • Franse naam la Cidarie variée
  • Synoniemen Larentia variata
    Cidaria variata

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
De spar is een van de naaldboomsoorten waar de rups van deze soort op is te vinden. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Thera:Thera is een eiland in de Egeïsche Zee; verdere uitleg is niet te geven.variata: variatus is veelkleurig, bont; naar het levendige vleugelpatroon.

Auteursnaam en jaartal
(Denis & Schiffermüller, 1775)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden