Gevoelig

Springzaadspanner

Ecliptopera capitata

Vliegtijd & gedrag

Begin mei-eind augustus in twee generaties; de tweede generatie is partieel. De vlinders zijn overdag gemakkelijk op te jagen uit de vegetatie, waarbij ze zelden ver van de waardplant vandaan vliegen. Bij regenachtig en somber weer zijn de vlinders soms overdag actief of zijn ze rustend op boomstammen aan te treffen.

Springzaadspanner

Verspreiding in Nederland

Springzaadspanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: juni-oktober. De soort overwintert als pop.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 11-13 mm. Lijkt sterk op de marmerspanner (E. silaceata). In de golflijn bevindt zich een rij donkere witgerande pijlvormige vlekken; deze pijlvlekken nemen vanaf de voorrand richting de binnenrand duidelijk af in grootte en zijn in het midden klein. Het borststuk en het achterlijf zijn oranje; het mannetje rust met het uiteinde van het achterlijf omhoog gekromd.

Gelijkende soorten vlinder

Zie de marmerspanner (E. silaceata).

Gelijkende soorten rups

Marmerspanner (Ecliptopera silaceata).N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Zeldzaam. Wordt af en toe in het zuiden en midden van het land waargenomen. RL: gevoelig.

België

Zeer zeldzaam in Vlaanderen. Recente vindplaatsen beperken zich nagenoeg tot Zoniënwoud. In Wallonië zeldzaam in Luik, Luxemburg en Namen; elders zeer zeldzaam. De soort staat als Bedreigd op de Rode Lijst van Vlaanderen (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

In Zuid- en West-Europa een verspreiding met hiaten. Niet op de Britse eilanden. Vanuit Midden-Europa oostwaarts via Rusland en Siberië tot Japan; in het noorden van Europa tot Zuid-Scandinavië.

Habitat

Vooral bosranden, brede bospaden en open plekken in het bos.

Bospaden

Bosranden

Open plekken in het bos

Waardplanten

Groot springzaad en reuzenbalsemien.

Springzaad

Benaming

  • Duitse naam Gelbleibiger Springkrautspanner
  • Franse naam la Cidarie de la balsamine
  • Oud Nederlandse naam springkruidrups
  • Synoniemen Cidaria capitata
    Larentia capitata

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
Groot springzaad is de waardplant van deze spannersoort. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Ecliptopera: ekleipo is falen, te kort schieten en ops, opos is gezicht; in zijn verklaring zegt Warren: ‘het gezicht is niet bol maar duidelijk vlak’.

Auteursnaam en jaartal
(Herrich-Schäffer, 1839)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden