Vliegtijd & gedrag
Mei-begin juli in één generatie; soms een partiële tweede generatie van augustus tot september. De vlinders vliegen in de schemering en komen op licht. Ze kunnen ook overdag worden waargenomen.
Verspreiding in Nederland
Trends
De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.
Levenscyclus
Rups: juni-juli en september-oktober. De soort overwintert als pop in een cocon in de strooisellaag.
Herkenning
Kenmerken vlinder
Voorvleugellengte: 13-15 mm. Het belangrijkste kenmerk is de enigszins naar binnen gebogen voorrand van de voorvleugel, die bovendien smaller is en spitser toeloopt dan bij verwante soorten. De donkere grijsachtig blauw met bruine middenband is relatief breed en contrasteert sterk met de witte of grijsachtig witte grondkleur van de vleugel. De middenband heeft een onregelmatige, getande buitenrand met ongeveer halverwege een vrij brede uitstulping die soms ongelijk dubbel gepunt is. Veel exemplaren hebben een bleek zoomveld met een kleine, donkere vlek tegen de achterrand.
Kenmerken rups
Tot 25 mm; lang en slank; lichaam lichtbruin met zwarte stippen; rug met donkere middenstreep, flanken met donkerbruine lengtestreep; soms met donkere V-vlekken op de rugzijde van de laatste zes segmenten; onderzijde met een aantal donkere lengtestrepen; kop lichtbruin met een donkere V-vormige tekening.
Gelijkende soorten vlinder
De gewone bandspanner (E. alternata) heeft een andere vleugelvorm en de smallere middenband heeft een minder onregelmatige buitenrand; bovendien is de achtervleugel sterker getekend. Zie ook de zwartbandspanner (Xanthorhoe fluctuata).
Gelijkende soorten rups
Bonte bandspanner (Epirrhoe tristata).N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).
Foto's
Vlinder
Verspreiding
Zeldzaamheid
Zeldzaam. Een soort waarvan de meeste waarnemingen langs de kust worden gedaan. RL: ernstig bedreigd.
België
Zeer zeldzaam. In Vlaanderen beperkt tot één locatie aan de kust. Ook in Wallonië zeer zeldzaam en beperkt tot Namen en Luxemburg. De soort staat als Ernstig Bedreigd op de Rode Lijst van Vlaanderen (Veraghtert et al. 2023).
Mondiaal
Noord-Afrika, het Iberisch Schiereiland, West- en Midden-Europa naar het oosten tot Rusland, in het noorden tot Midden-Scandinavië. De zuidelijke verbreiding: het Middellandse Zeegebied, de Balkan, Klein-Azië en de Kaukasus.