Verdwenen

Zwartgevlekte herfstuil

Agrochola litura

Vliegtijd & gedrag

Juli-oktober in één generatie. De vlinders komen zowel op licht als op smeer en bezoeken overrijpe bramen en bloemen van klimop.

Zwartgevlekte herfstuil

Verspreiding in Nederland

Zwartgevlekte herfstuil

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: april-juni. De rups, die vooral ´s nachts actief is, eet eerst van kruidachtige planten en later ook van bladeren van laaghangende takken van verschillende soorten loofbomen. De rups maakt een cocon in de grond en verpopt zich daarin ongeveer zes weken later. De soort overwintert als ei.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 14-17 mm. Kenmerkend zijn de intens zwarte vlekken op diverse plaatsen langs de voorrand van de voorvleugel, waarvan de L-vormige vlek aan de binnenkant van de golflijn het meest opvalt. De zwarte vlek in het wortelveld maakt deel uit van een onvolledige donkere dwarslijn. De voorvleugel is roodachtig bruin; soms donker purper- of grijsachtig bruin. Bij sommige exemplaren is het wortelveld en het daaraan grenzende deel van het middenveld duidelijk lichter van kleur.

Kenmerken rups

Tot 40 mm; lichaam grijsachtig groen of bruin met witte spikkels; over de rug een lichte middenstreep met donkergroene of bruine zomen en soms aan weerszijden een minder duidelijke lengtestreep; over de spiracula een witte lengtestreep, die aan de bovenrand een zwarte of donkerbruine zoom heeft en waaronder het lichaam geelachtig groen is; kop bruin met onduidelijke tekening.

Gelijkende soorten vlinder

Bij de variabele herfstuil (A. lychnidis) ontbreekt de onvolledige zwarte dwarslijn in het wortelveld en de vlekken langs de voorrand van de voorvleugel zijn donkerbruin of zwartachtig, maar nooit intens zwart. De niervlek is over het algemeen smaller en de ringvlek is kleiner en vaak langgerekt.

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Een zwerver die verspreid over het land slechts heel af en toe wordt waargenomen.

België

Zeldzaam in Luik, Luxemburg en Namen.

Mondiaal

Europa en Voor-Azië. Zuidelijk tot Zuid-Spanje, Sicilië, Griekenland, en Libanon. Naar het noorden tot Noord-Schotland, Midden-Noorwegen, Midden-Zweden en Zuid-Finland. Opgaven uit Marokko zijn i.v.m. verwisselingsgevaar met A. meridionalis (Staudinger, 1871) niet betrouwbaar.

Habitat

Loofbossen, heiden, moerassen, struwelen, parken en tuinen.

Heiden

Loofbossen

Moerassen

Parken

Struwelen

Tuinen

Waardplanten

Diverse kruidachtige planten en loofbomen, waaronder moerasspirea, zuring, silene, eik, wilg en meidoorn.

Eik

Meidoorn

Moerasspirea

Silene

Wilg

Zuring

Benaming

  • Engelse naam Brown-spot Pinion
  • Duitse naam Schwarzgefleckte Herbsteule
  • Franse naam la Modeste
    la Noctuelle liturée
  • Synoniemen Orthosia litura

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
De herfstuilen vliegen in het najaar.Zwarte vlekken bepalen de herkenbaarheid van deze soort. Zie ook bij ’toelichting wetenschappelijke naam’. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Agrochola: agros is een veld, de grondkleur en khole is bitterheid, gal, de kleur van gal: groen- of, zoals hier, geelachtig; naar de kleur van een aantal van deze soorten.litura: litura is een veeg op een wassen schrijftablet, een smerige vlek. Wijzend op de vier zwarte vlekjes langs de vleugelvoorrand. Er wordt bedoeld dat deze vlekken uitwissen, onleesbaar maken wat eronder ‘geschreven’ staat.

Auteursnaam en jaartal
(Linnaeus, 1758)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden