Bedreigd

Berberisspanner

Pareulype berberata

Vliegtijd & gedrag

Half april-begin september in twee generaties. De vlinders kunnen overdag opgejaagd worden van de waardplant. Ze vliegen vanaf de schemering en komen op licht.

Berberisspanner

Verspreiding in Nederland

Berberisspanner

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: juli-oktober. De rups is overdag soms zonnend waar te nemen. De soort overwintert als pop in een losse cocon, soms in de strooisellaag maar meestal dieper in de grond.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 13-15 mm. De grondkleur van de voorvleugel is voornamelijk lichtbruin. Opvallend zijn het smalle donkerbruine bandje in de vleugelwortel en de donkere streep langs de binnenzijde van de middenband. De witachtige middenzone van deze middenband is vrij variabel. De buitenste zone van de middenband, die bij de voorrand van de vleugel donkerbruin is en in de richting van de binnenrand steeds lichter wordt, wordt begrensd door een grillige zwarte lijn. Deze lijn heeft bij de voorrand een zwartgerand scherp uitsteeksel en gaat daarna over in een diepe ronde uitstulping, die lijkt op een donkere maanvormige vlek. Ook bij afgevlogen exemplaren blijft dit kenmerk goed zichtbaar. De achtervleugel is lichtbruinachtig wit met een donkere zoom.

Gelijkende soorten vlinder

De roodbruine walstrospanner (Catarhoe rubidata) is altijd roodachtig roze van kleur, ook bij afgevlogen exemplaren. Zie ook de getekende rozenspanner (Anticlea derivata). Afgevlogen exemplaren van de koolbandspanner (Xanthorhoe designata) missen altijd de zwarte maanvormige vlek bij de voorrand.

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Vrij zeldzaam. Komt vooral voor in de duinen en lokaal op de zandgronden in het binnenland; op sommige vliegplaatsen algemeen. Er zijn vrijwel geen waarnemingen bekend uit de noordoostelijke provincies en Zeeland. RL: bedreigd.

België

Zeldzaam. In Vlaanderen nagenoeg beperkt tot de oostelijke provincies, waar de soort wijdverbreid is (vooral in tuinen). Zeldzamer in Wallonië; ontbreekt in Henegouwen. De soort staat als Bedreigd op de Rode Lijst van Vlaanderen (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Van Marokko (ssp. mauritanica Reisser, 1933) en Spanje tot Engeland; in het noorden tot Zuid-Scandinavië en de Baltische staten. Wijdverbreid in Midden-Europa; in het zuiden: het westelijke Middellandse Zeegebied, de Balkan, Klein-Azië en de Kaukasus. Ook gemeld uit de middenaziatische gebergten en uit het Oessoeri-gebied.

Habitat

Struwelen langs akkers en graslanden, duinen, bosranden en tuinen.

Akkers

Bosranden

Duinen

Graslanden

Struwelen

Tuinen

Waardplanten

Wilde en gekweekte zuurbes.

Zuurbes

Benaming

  • Engelse naam Barberry Carpet
  • Duitse naam Kleiner Berberitzenspanner
  • Franse naam la Phalène de l’épine-vinette
  • Synoniemen Larentia berberata
    Coenotephria berberata
    Cidaria berberata

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
Berberisspanner is een al lang bestaande naam die al gebruikt wordt door Ter Haar in ‘Onze vlinders’ (begin vorige eeuw).Berberissoorten, ook de gekweekte, zijn de waardplanten van deze spanner. Ook de wetenschappelijke naam verwijst naar de zuurbes. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Pareulype: para is naast, belangrijke relatie; het genus Eulype: eu is goed en lupe is pijn, smart. Pareulype staat dus naast veel pijn, naast of vlakbij R. hastata.berberata: Berberis vulgaris, zuurbes, is de waardplant.

Auteursnaam en jaartal
(Denis & Schiffermüller, 1775)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden