Vliegtijd & gedrag
Mei-augustus in één, soms twee generaties; de tweede generatie is partieel en meestal niet duidelijk gescheiden van de eerste. De vlinders kunnen overdag worden opgejaagd van de waardplant en vliegen in de schemering. Ze komen in kleine aantallen op licht.
Verspreiding in Nederland
Trends
De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.
Levenscyclus
Rups: juli-september. De soort overwintert als pop op of in de grond.
Herkenning
Kenmerken vlinder
Voorvleugellengte: 14-18 mm. Een middelgrote, bruine spanner. Opvallend is dat de donkere binnenste dwarslijn in rusthouding samenvalt met de fijne zwarte lijn vooraan op het achterlijf, waardoor een voor deze soort kenmerkende doorlopende streep ontstaat. Op de bruinachtige voorvleugel bevinden zich meerdere vage gebroken dwarslijnen en bruine vlekjes en soms een kleine middenstip dichtbij de voorrand. Zowel de kleur als de tekening zijn weinig variabel.
Kenmerken rups
Tot 30 mm; lichaam lichtbruin; over de rug en kop een donkerbruine of zwartachtige, lichtgeel gezoomde middenstreep; op de onderzijde twee donkere lengtestrepen.
Gelijkende soorten vlinder
Zie de grijze bosrankspanner (H. aquata). Van de sterk gelijkende tweelingbosrankspanner (H. radicaria)is recent vastgesteld dat deze soort al in 2005 voor kwam. Deze soort is met name in de vleugelpunt contrastrijker getekend: een opvallend donker schuin streepje vormt de grens van een strokleurige zone.
Gelijkende soorten rups
Springzaadbandspanner (Xanthorhoe biriviata), koolbandspanner (Xanthorhoe designata), bruine vierbandspanner (Xanthorhoe spadicearia), vierbandspanner (Xanthorhoe ferrugata), grote vierbandspanner (Xanthorhoe quadrifasiata), geoogde bandspanner (Xanthorhoe montanata), zwartbandspanner (Xanthorhoe fluctuata) en scherphoekbandspanner (Euphyia unangulata). N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).
Foto's
Vlinder
Verspreiding
Zeldzaamheid
Vrij zeldzaam. Een soort die vooral in Limburg wordt waargenomen; lokaal ook elders. RL: niet bedreigd.
België
Zeldzaam in Vlaanderen. Recent toegenomen; lokaal algemeen in de Westhoek, Limburg en Vlaams-Brabant. In Wallonië wijdverbreid en lokaal algemeen ten zuiden van Samber en Maas. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).
Mondiaal
Bijna heel Europa m.u.v. Postugal, Zuidwest-Spanje, Ierland en Noord-Scandinavië. Wel in Klein-Azië, de Kaukasus, het Amoergebied, China en Japan.
 1, Guust de Vries.webp "23330083 bosrank (Clematis vitalba) 1, Guust de Vries.JPG")
