Gevoelig

Herculesje

Selenia dentaria

Vliegtijd & gedrag

Begin april-half augustus in twee generaties. Kan vanaf de schemering soms vliegend worden waargenomen. Komt vaak op verlichte vensters af en wordt veelvuldig bij lichtvallen waargenomen.

Herculesje

Verspreiding in Nederland

Herculesje

Trends

De grafiek toont de populatietrend van de soort op basis van tellingen binnen het NEM‑meetnet Nachtvlinders. Wanneer de grafiek leeg is, betekent dit dat de soort in de afgelopen drie jaar op te weinig meetpunten is waargenomen om een betrouwbare trend te kunnen berekenen. Komt de soort bij jou in de buurt voor en wil je tijdens de vliegtijd eens per twee weken met een lichtval tellen en de gegevens invoeren op meetnet.vlinderstichting.nl? Stuur dan een e‑mail naar meetnet@vlinderstichting.nl om je aan te melden als teller.

Levenscyclus

Rups: mei-juni en augustus-september. De soort overwintert als pop, ingesponnen tussen bladeren of dode plantenresten of mogelijk in de grond.

Herkenning

Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 14-23 mm. Onderscheidt zich van verwante soorten doordat in rust de vleugels boven het achterlijf tegen elkaar geklapt worden als bij een dagvlinder. De vlinders van de zomergeneratie zijn kleiner en lichter van kleur dan die van de voorjaarsgeneratie en hebben aan de onderzijde van de vleugels grotere bruinoranje vlekken.

Kenmerken rups

Tot 39 mm; lichaam geelachtig bruin tot bruin, variërend roodachtig bruin en donker purperachtig bruin getekend; het derde paar poten van de thorax is gezwollen en bootst de knop van een twijg na; op de rugzijde van de gezwollen segmenten zeven en acht een dubbele kegelvormige uitwas; kop bruin of grijsachtig bruin met witte tekening.

Gelijkende soorten vlinder

Het lindeherculesje (S. lunularia) en de halvemaanvlinder (S. tetralunaria) rusten met halfopen gehouden vleugels.

Gelijkende soorten rups

Lindeherculesje (Selenia lunularia) en halvemaanvlinder (Selenia tetralunaria). Jonge rupsen kunnen ook verward worden met de rups van de kleine herculesspanner (Cepphis advenaria).N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

Foto's

Verspreiding

Zeldzaamheid

Algemeen. Komt verspreid over het land voor. RL: gevoelig.

België

Algemeen in het hele land. De soort staat op de Rode Lijst van Vlaanderen als Momenteel niet in Gevaar (Veraghtert et al. 2023).

Mondiaal

Van het Iberisch Schiereiland via West- en Midden-Europa naar Rusland; als ssp. alpestris (Wehrli, 1940) van de Oeral tot Kamtsjatka en het Amoergebied. De nominaatvorm in het zuiden tot het Middellandse Zeegebied, de Balkan en de Kaukasus en in het noorden tot ver boven de poolcirkel

Habitat

Bossen, struwelen, parken en tuinen; ook in stedelijke omgeving.

Bossen

Parken

Stedelijke omgeving

Struwelen

Tuinen

Waardplanten

Diverse loofbomen en struiken, waaronder wilg, berk, bosbs, braam en sporkehout.

Berk

Bosbes

Braam

Ribes

Vuilboom

Wilg

Benaming

  • Engelse naam Early Thorn
  • Duitse naam Dreistreifiger Mondfleckspanner
  • Franse naam l’Ennomos illunaire
  • Synoniemen Ennomos dentaria
    Selenia bilunaria
    Ennomos illunaria

Meer over de naam

Toelichting Nederlandse naam
Herculesje is een al lang bestaande naam die al gebruikt wordt door Ter Haar in ‘Onze vlinders’ (begin vorige eeuw).De achtergrond van deze naam blijft onduidelijk. Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Selenia: selene is de maan, vanwege de sikkelvormige discale vlekken.dentaria: dens, dentis is een tand, verwijzend naar de getande randen.

Auteursnaam en jaartal
(Fabricius, 1775)

Geef je waarneming door!

Heb je een bijzondere vlinder of libel gespot? Meld het ons! Jouw waarnemingen zijn waardevol voor het behoud van deze insecten. Samen kunnen we hun populaties in kaart brengen en beschermen. Help mee aan het behoud van deze prachtige dieren en draag bij aan de wetenschap van de biodiversiteit.

Waarneming melden