Als je vlinders naar je tuin wil lokken, moet je eigenlijk eerst weten hoe vlinders leven. Vlinders hebben bijvoorbeeld nectar uit bloemen nodig, planten waarvan de rupsen eten en warmte van de zon. Een gevarieerde tuin met struiken, bomen en veel verschillende planten helpt vlinders zich te oriënteren in het landschap. Ook een plekje om de winter door te komen is belangrijk.
Lees hier welke planten nuttig zijn voor vlinders en wat je kan doen om je tuin om te toveren tot een vlinderparadijs.
Planten voor vlinders
Planten voor rupsen
Bloemenweide
Bloemenzaden
Biobollen
Plek om te overwinteren
Planten voor vlinders
Een goede vlindertuin bloeit in verschillende seizoenen en biedt nectar van de lente tot de herfst. Ook goed voor bijen en andere insecten. Iedere vlinder heeft zo zijn eigen voorkeur: smaken verschillen nu eenmaal. Het loont dus om veel verschillende nectarplanten in de tuin te zetten. Eigenlijk best logisch, want ook in de natuur heeft iedere plant zijn eigen groeiplaats. De Vlinderstichting heeft voor jou een lijst van vlinderplanten samengesteld op volgorde van bloeitijd, die samen het hele vlinderseizoen nectar bieden. Deze vormen een zogenaamde ‘bloeiboog’ voor vlinders van vroeg in het voorjaar tot laat in het najaar.
De bloeiboog
- Winterhei (Erica carnea) bloeit dec.-april
- Gelderse roos (Viburnum opulus) bloeit mei-juni | Inheems
- Judaspenning (Lunaria annua) bloeit mei-juli | Inheems
- Kattenkruid (Nepeta faassenii) bloeit juni-aug.
- Lavendel (Lavandula angustifolia) bloeit juni-aug.
- Beemdkroon (Knautia arvensis) bloeit juni-okt. | Inheems, maar niet streekeigen
- IJzerhard (Verbena bonariensis) bloeit juli-sept.
- Koninginnekruid (Eupatorium cannabinum) bloeit juli-sept. | Inheems
- Hemelsleutel (Hylotelephium telephium, synoniem: Sedum telephium) bloeit aug.-okt. | Inheems
- Herfstaster (Aster spec.) bloeit sept.-okt.
- Klimop (Hedera helix) bloeit sept.-dec. | Inheems
In de tuin groeien planten meestal op meer grondsoorten dan in de natuur eigenlijk zo zou zijn, maar toch is het verstandig om soorten te kiezen die ‘horen’ bij jouw tuingrond. Bekijk onze vlinderplantenlijst voor meer inspiratie.
Vlinderplanten online bestellen
In onze winkel staat het Vlinder Hoeckje, een pakket met waard- en nectarplanten voor vlinders die wij in samenwerking met Cruydt-Hoeck hebben samengesteld. Met jouw aankoop steun je het werk van De Vlinderstichting.
Bestel het Vlinder HoeckjeWel of geen vlinderstruik?
De vlinderstruik is een welbekende nectarplant voor vlinders. Alhoewel deze struik veel dag- en nachtvlinders aantrekt met zijn nectar, is en blijft het een exoot. In sommige gevallen zelfs een invasieve soort. Bij gebruik van een vlinderstruik in eigen tuin, kies dan voor de steriele cultivar die niet uitzaait, zoals Buddleja ‘Argus White’ of Buddleja ‘Argus Velvet’. Nog beter: kies voor een alternatieve inheemse nectarplant uit de lijst hierboven. Combineer nectarplanten met rupsenplanten, zodat een vlinder de hele cyclus kan voltooien in jouw tuin.
Waardplanten voor rupsen
Vergeet bij het uitzoeken van planten de rupsen niet. Rupsen zijn vreselijk kieskeurig: ze lusten vaak maar enkele soorten planten. Deze planten noemen we waardplanten. Ze zijn onmisbaar in een vlindervriendelijke tuin en misschien wel belangrijker dan nectarplanten, want zonder rupsen geen vlinders.
Waardplanten voor rupsen
Rupsen zijn vreselijk kieskeurig: ze lusten vaak maar enkele soorten planten. Deze planten noemen we waardplanten. Ze zijn onmisbaar in een vlindervriendelijke tuin. Als waardplant voor de rupsen worden zowel wilde als gecultiveerde plantensoorten gebruikt. Iedere soort heeft zo zijn eigen voorkeur. Kies in elk geval voor biologische (onbespoten) planten, anders kunnen de rupsen er dood van gaan.
| Vlindersoort | Waardplanten |
|---|---|
| Groot koolwitje en klein koolwitje | Koolsoorten en andere kruisbloemigen, zoals damastbloem en koolzaad, Oost-Indische kers |
| Klein geaderd witje | Kruisbloemigen, zoals look-zonder-look en pinksterbloem |
| Scheefbloemwitje | Scheefbloem, look-zonder-look, rucola, herik |
| Oranjetipje | Look-zonder-look, pinksterbloem, damastbloem en judaspenning |
| Citroenvlinder | Sporkehout en wegedoorn |
| Koninginnenpage | Venkel, peen, dille en andere schermbloemigen |
| Kleine vuurvlinder | Schapenzuring, veldzuring |
| Boomblauwtje | Sporkehout, klimop, heide, hulst, wegedoorn en kattenstaart |
| Icarusblauwtje | Verschillende klaversoorten, zoals hopklaver, rolklaver en gewone rupsklaver |
| Distelvlinder | Verschillende distelsoorten, kleine klis, kaasjeskruid en brandnetels |
| Atalanta | Grote en kleine brandnetel |
| Dagpauwoog | Grote brandnetel, hop |
| Kleine vos | Grote brandnetel |
| Grote vos | Populier, wilg, iep en sleedoorn |
| Gehakkelde aurelia | Grote brandnetel, hop, iep, aalbes |
| Landkaartje | Grote brandnetel |
De brandnetel speelt een cruciale rol in het leven van een aantal vlinders. Meer daarover lees op je onze speciale pagina Brandnetels voor vlinders.
Nog meer waardplanten? Bekijk Mooie waardplanten: welke, waar en hoe (pdf) van Wankja Ferguson.
Bloemenweide aanleggen
Bloeiende velden, waar vlinders rondfladderen en waar het gonst van de bijen, zijn plekken waar mensen blij van worden. Verander je gazon in een bloemenweide! Goed voor bijen, vlinders en kleine beestjes, heerlijk om in te liggen, mooi om naar te kijken. En het scheelt je ook nog een hoop maaien. Wil je ook een gazon vol bloemen? Volg dan onderstaand stappenplan.
- Verwijder daar waar je bloemen wil hebben het gras (en eventueel de tegels). Verwijder eventueel scherp zand en maak de bodem wat losser.
- Koop goed zaad: biologisch en van inheemse plantensoorten. Zorg dat het zaadmengsel past bij de grondsoort van je tuin.
- Meng meerjarig bloemenzaad met wat eenjarig zaad om ook in het eerste jaar al bloemen te krijgen.
- Zaai je grond in. Je kunt dit het beste in het najaar doen.
Leveranciers van inheemse en biologische zaden
Cruydt-Hoeck v.o.f.
Nijeberkoop
www.cruydthoeck.nl
De Bolderik
Wervershoof
debolderik.nl
Heem
(geen losse zadenverkoop, wel voor groenprojecten)
heem.nl
Biodivers BV
Oudewater
biodivers.nl
Arnica Kwekerij
(voor inheemse plantenstekken)
Dwingeloo
arnicakwekerij.nl
Biologische bloembollen
De Vlinderstichting werkt samen met Vivara en Huiberts Bloembollen. Zo kan iedereen biologische bloembollen en planten in huis halen!
Biologische bloembollen en -knollen zijn gegarandeerd vrij van chemische middelen. Dat betekent dat ze gezond zijn voor insecten die de bloemen als voedsel gebruiken. De teelt is 100% natuurlijk: in een gezonde bodem, met respect voor mens, plant, dier en milieu.
Alle biologische bloembollen van Huiberts zijn ook Skal-gecertificeerd. Een biologische bloembol mag deze naam alleen dragen als het productieproces aan wettelijke voorschriften voldoet. Biologische bloembollen worden gecontroleerd door Skal Biocontrole. De Europese overheid bepaalt de regels, de gecertificeerde bio-ondernemers leven deze na en Skal Biocontrole controleert hierop in opdracht van het Ministerie van Europese Zaken. Zo kun je ervan op aan dat biologische bloembollen ook écht biologisch zijn!
Plek om te overwinteren
Als het in september en oktober weer kouder wordt, gaan de vlinders in winterrust. Sommige soorten doen dat als vlinder, andere als pop, rups of eitje. In de tuin moeten dus ook plekken zijn waar de vlinders zich kunnen verschuilen. Dit doen ze bijvoorbeeld tussen snoeihout of dode, droge plantenresten. Vlinders hebben er dus belang bij als dode planten in de winter gewoon in de tuin blijven staan. En hetzelfde geldt voor dode bladeren. Ook andere dieren, zoals vogels en egels, verstoppen zich vaak in dergelijke hoekjes van de tuin. In een kale, schoongeharkte tuin kan geen vlinder overwinteren. Dus uw tuin winterklaar maken? Doe dat niet te rigoureus, maar laat ook geschikte overwinteringsplekken over voor de vlinders!
Meer over vlinders in de winterKies biologisch en inheems
Het is belangrijk om gebruik te maken van biologische/onbespoten planten in je tuin, en om ze dus ook vooral niet zelf nog met bestrijdingsmiddelen te bespuiten. Verder is het goed om inheemse plantensoorten te gebruiken, dat zijn planten die al lang in Nederland voorkomen en dus ook geen of beperkte negatieve effecten hebben op de natuur in Nederland.
Gebruik turfvrije potgrond voor potten. De turf in onze potgrond komt uit het buitenland, voornamelijk uit de Baltische staten en Scandinavië en door roofbouw verdwijnen biotopen voor het veenbesblauwtje,de veenbesparelmoervlinder en het veenhooibeestje. Lees ons artikel “De donkere kant van de bloempot” in Vlinders van 2020.
Het is niet erg als je tuin een beetje rommelig is, dat is juist goed voor vlinders en allerlei andere dieren in je tuin! Veel plezier met het inrichten van je tuin en daarna met het genieten van het resultaat!
Meer lezen
